گمراهى بزرگ‌ترى است و از مكر شيطان سرچشمه مىگيرد . همچنان‌كه حضور خالصانه در جمع و جماعت مؤمنين و همراهى با آه و زارى و تضرّع اهل دعا و نيايش ، راهكارى براى رسيدن به حالت توبه است و در فصل‌هاى آينده به شرح مفصّل آن پرداخته خواهد شد . ركن سوّم : عزم اصلاح پس از ندامت قلبى توبه كننده و بعد از آن‌كه پشيمانى خود را اظهار مىنمايد و از خداوند متعال عذرخواهى مىكند ، ناخودآگاه تصميم جدّى مىگيرد كه گذشتهء خويش را جبران نمايد و در آينده نيز به سراغ گناهان قبلى نرود . عزم بر ترك معاصى ، يك امر قلبى و درونى است و از اجزاء جدانشدنى اركان توبه به شمار مىآيد . اگر كسى توبه كند و عزم جدّى و حقيقى بر جبران گذشته و اصلاح آينده نداشته باشد ، معلوم مىگردد كه ندامت او قلبى و حقيقى نبوده است . برخى اوقات آدمى از روى هيجان و در اثر جوّ محيط پيرامون ، استغفار مىكند و با زبان خويش اظهار پشيمانى مىنمايد ؛ امّا چون استغفار او احساسى است و ناشى از نوعى جو گرفتگى و محيط زدگى مىباشد ، نمىتواند همراه با عزم اصلاح باشد . در واقع چنين استغفارى صرفاً زبانى است و از قلب توبه كننده سرچشمه نگرفته است و از اين جهت ، در همان حدّ زبان نيز باقى مىماند و اركان بعدى توبه در پى آن پديدار نمىشوند . عزم بر ترك گناه و تصميم حقيقى به عدم بازگشت به گناهان گذشته ، در بين اركان توبه ، از اهميت برجسته‌اى برخوردار است . در واقع عزم بر اجتناب از گناه و اصلاح گذشته و آينده ، علامت حقيقى بودن توبه و نيز نشانهء پذيرش توبه از سوى