الشيخ حسين المظاهري
37
سير و سلوك (منزله دوم: توبه) (فارسى)
ركن دوّم : اظهار ندامت از آيات كريمهء قرآن شريف و روايات نورانى اهلبيت ( ع ) ، استفاده مىشود كه توبه ، به بيان و اظهار پشيمانى نياز دارد . تضرّع و زارى به درگاه خداوند تبارك و تعالى و بيان عذرخواهى از ذات بارىتعالى در تحقّق توبه ، حائز اهميت است و در تعاليم دينى مورد تأكيد واقع شده است . اين تأكيد ، سه مرتبه در سورهء هود تكرار شده است : اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ « 1 » از پروردگار خود آمرزش بخواهيد ، سپس به سوى او بازگرديد . استغفار ، به معناى طلب مغفرت كردن است و منظور قرآن كريم از بهكارگيرى اين واژه ، امر بندگان به توسّل جستن به توبهء زبانى و اظهار ندامت مىباشد . چنان كه مقصود قرآن شريف از توبه ، در آياتى كه بيان شد ، امر بندگان به بازگشت به سوى خداوند متعال با عمل صالح است كه سرنوشتى سعادتبخش براى آنان رقم مىزند . در واقع ، اين آيات نورانى به بندگان مىفهماند كه بايد علاوه بر ندامت قلبى ، براى گذشتهء خود آمرزش بخواهند و براى آينده ، تصميم به اطاعت از فرامين الهى و ترك گناه بگيرند . استغفار يا طلب مغفرت كه به آن « اظهار ندامت » نيز گفته مىشود ، در سيرهء اهلبيت ( ع ) جلوهء بارزى دارد . پيامبر اكرم ( ص ) مىفرمودند : « إِنِّي لأسْتَغْفِر الله فِي الْيَوْمِ مِائَةَ مَرَّة » « 2 » همانا من در هر روز صد مرتبه استغفار مىكنم .
--> ( 1 ) . هود / 90 و 52 و 3 ( 2 ) . مجمعالبيان فى تفسير القرآن ، ج 9 ، ص 155 ؛ سنن الترمذى ، ج 5 ، ص 59