گرفتند : « و لقد ذرأنا لجهنّم كثيرا من الجنّ و الإنس لهم قلوب لا يفقهون بها و لهم اعين لا يبصرون بها و لهم آذان لا يسمعون بها اولئك كالأنعام بل هم اضلّ اولئك هم الغافلون » « 1 » « به يقين گروه زيادى از جنّ و انس را براى دوزخ آفريديم ، آنها دلهايى دارند كه با آن نمىفهمند و چشمانى كه با آن نمىبينند و گوش‌هايى كه با آن نمىشنوند ، آنها چون چهارپايانند ، بلكه گمراه‌تر ، اينان همان غافلانند » . در پيان اين بحث ، باز هم از جوانان عزيز ، از دختر و پسر مىخواهم نگاى از روى تفكّر و تعمّق به دنياى روز و به اصطلاح متمّدن غرب و سردمداران دور از انسانيّت آن‌كه به فرمودّ قرآن را هر ميكروب و موجود خطرناك ، بدتر و پست‌ترند ، بيندازند و پند بگيرند كه انسان هرچه بيشتر مرتكب گناه شود و از صفات انسانى و رنگ خدايى دور تر گردد ، پستى و درندگى او هم افزون مىشود و به حضيض ذلّت سقوط مىكند : « انّ شرّ الدّوابّ عند الله الصّمّ البكم الّذين لا يعقلون » « 2 » « بدترين جنبندگان نزد خدا ، افراد كر و لالى هستند كه انديشه نمىكنند » . 3 - 2 . مسئوليّت اجتماعى سوّمين مسئوليّتى كه متوجّه هر انسانى است ، مسئوليّت اجتماعى اوست . همان‌گونه كه انسان‌ها نسبت به جسم و جنبهء مادّى و در رابطه با روح و بعد معنوى خود مسئوليت دارند ، در ارتباط با اجتماع و جامعه‌اى كه در آن به سر مىبرند و زندگى مىكنند نيز وظايف و مسئوليّت‌هايى دارند كه بايد آنها را به نحو احسن ايفا نمايند و از آن مواظبت كامل داشته

--> ( 1 ) . اعراف / 179 . ( 2 ) . انفال / 22 .