الشيخ حسين المظاهري
305
كاوشى نو در اخلاق اسلامى وشئون حكمت عملى (فارسى)
تأكيدمى ورزند . اين شيوه آنهاست و چه نيكو شيوه اى است براى كسى كه صاحبدل است . پس بر شما باد و بر شما باد و بر شما باد چنين شيوه اى و دريافت و پيگيرى آن ، تا بيم و اميد در دل جايگير شود . اينها دو ملكه هستند كه آدمى را از هوى و هوس باز مى دارند و نه تنها در برابر رشد و شعله ور شدن پليديها ممانعت مى ورزند كه پيوسته درخت فضايل را در دل مى نشانند . سخن پيرامون بيم واميد ، بحث اخلاقى و فايده مندى است كه به خواست خدا در جايگاهشان آورده خواهد شد . ولى آنچه ناگزيريم بر سبيل اجمال و هشدار يادآور شويم ، اين است كه بيم و اميد ، همچون دو كفهءترازويند كه نبايد هيچ يك نسبت به ديگرى ، ترجيح يا نقصان يابد . اميدِ افزون بر بيم ، سبب ساز تنبلى در دنيا و آخرت خواهد بود و بيمِ افزونِ بر اميد نيز ، موجب نوميدى از خوبيهاى اين دو خواهد گشت ، و هر دو ، موجب زيان در هر دو سرايند . اين هر دو ، با هم رذايل را از اخلاق و اخلاقيات خواهند زدود و فضايل را در اخلاق و اخلاقيات به ارمغان خواهند آورد . ولى هر يك به تنهايى فايده اى نخواهد داشت كه بسيار هم زيانمند خواهد بود . در ادامهء اين بحث ، ناگزير بايد براى هشدار و يادآورى همچون بحث مراقبت آياتى را از نظر گذراند . آياتى پيرامون انذار و تبشير ( بلى من كسب سيئه و احاطت به خطيئته فاولئك اصحاب الّنار هم فيها خالدون . ) آرى ، آنان كه مرتكب كارى زشت شدند و گناهشان اطرافشان را بر گرفت ، اهل جهنّمند و جاودانه در آن هستند . ( فمن اسّس بنيانه على تقوى من الله و رضوان خير ام من اسّس بنيانه