لكم . ) كه بارها د ركلام الهى آمده است ، براى رسيدن به اغراض فاسد يا پوشاندن حق چنان كه به وسيلهء دروغ در دنيا چنين مى كنند نيست ، زيرا خانهءآخرت ، سراى پاداش است ، نه كاروكسب ، ولى از آنجا كه خوگرفته اند با سوگندهاى دروغ و سخنان تزوير آلود و فريفتن ، از خطرها و مهلكه ها رهايى يابند ، ملكهء دروغ د رجانشان ريشه دوانده ، و هر ملكه اى كه در جهان ريشه دواند ، نفس ناگزير به تقاضاهاى آن پاسخ مىدهد ، چنان كه انسان بد زبانِ ناسزاگو ، هرگاه ملكهء ناسزا در نفسش پديد آمد ، حتى اگر بخواهد ، نمى تواند از آن دست بشويد . انسان مستكبر لجوج و ستيزه گر نيز نمى تواند تواضع به كار بندد ، و اگر هم ، زمانى در جايى خضوع كند ، خضوعى ظاهرى و زبانى است و درونش البته بى هيچ تغيير و دگرگونى همچنان باقى خواهد ماند . " 58 علامه رحمه الله عليه در ذيل آيهء 14 سورهء اسرا : " اقرأ كتابك كفى بنفسك اليوم عليك حسيبا ) چنين مى گويد : " « با « در كفى بنفسك ، زايده است براى تأكيد ، و اصل آن " كفت نفسك " مى باشد ، و فعل را مؤنث نياورده ، زيرا فاعل مؤنث مجازى است كه تذكير و تأنيث در آن جايز است . " اين گوشه اى از سخنان مربوط به اين زمينه بود و هر كه به كلمات اهل دل نظر كند در مى يابد كه وجوب پاكسازى نفس در ميان آنها از ضروريات است و گويى در اسلام از بديهيات شمرده مىشود . 4 . عقل از لابلاى سخنان ما ، بارها اين مفهوم رخ نمود كه وجوب تهذيب نفس و وجوب تخلّق به فضايل ، از امور فطرى است و عقل ، جداگانه بدان حكم مىكند ، چنان كه همهء عقلا ، كسانى را كه آن را رها مى كنند ، سزامند نكوهش ، و كسانى را كه بدان اهميت مى دهند ، سزاوار ستايش مى دانند . به ديگر سخن ، عقل و عقلا حكم مى كنند كه بايد جان مايهءهمهء پليديها ريشه كن شود ، زيرا درخت پلشتى ، حقّى جز اين ندارد و درخت فضايل بايد در