شده است . بعضى اوقات انسان در زندگى افسرده است ، غم و غصه و نگرانى دارد . اما بدتر از اينها اين است كه انسان زندگى را پوچ بداند ؛ اصلًا دنيا را پوچ حساب كند . به آنجا برسد كه بگويد : براى چه آمدم ؟ براى چه مى روم ؟ و بالاخره اين زندگى به درد مى خورد ؟ آيه شريفه مى فرمايد : گناه است كه به انسان حالت پوچى مىدهد . گناه است كه همان زندگى مجللى را كه در آن مى تند ، براى او پوچ مىكند . آن خانه اى كه در آن قمار باشد ، آن خانه اى كه در آن آهنگها و صداهاى شهوت آميز باشد ، آن خانه اى كه در آن تهمت ، غيبت ، شايعه و خلاف عفت باشد ، اين خانه پوچ است . زندگى در اين خانه هم زندگى پوچى است . يعنى آن كه در اين خانه زندگى مىكند ، هيچ مزه رفاهى را نمى تواند بچشد و به غير از پوچى ، چيزى در اين زندگى ندارد : « وَ الَّذين كَفَرُوا اعمالُهُم كَسَرابٍ بَقيعَةٍ يَحسَبُهُ الظَّمآنُ ماءاً » . قرآن در آخر همين آيه مى فرمايد : اگر از حلال هم تهيه كرده باشد ، در روز قيامت بايدحساب و كتابش را دقيقاً پس بدهد ؛ چه رسد به اين كه از حرام باشد . حساب و كتاب در قبرش ، حساب و كتاب در قيامتش هست ، اما لذتش اصلًا و ابداً در اين دنيا نيست و اين مكافات عمل است . در آيه ديگر هم كه راجع به نماز است ، مى فرمايد : « مَن اعرَضَ عَن ذِكرى فَانَّ لَهُ مَعيشَةً ضَنكاً وَ نَحشُرُهُ يَومَ القِيامَةِ اعمى » ؛ يعنى آن افرادى كه از ياد خدا اعراض كنند و چيزى كه در زندگى آنها نيست ، خدا باشد ، خداوند در دل آنها و در زندگى آنها نيست ، خداوند در خانه آنها نيست اعراض از خدا و اعراض از ياد خدا در اين دنيا يك زندگى ناخوش به انسان مىدهد و معلوم است كه در آخرت ، نا خوش تر . نا خوش تر اين است كه قرآن مى گويد : كور وارد صف محشر مىشود . به پروردگار عالم مى گويد : خدايا من كه چشم داشتم ، چرا اينجا كورم ؟ خطاب مىشود : « كَذلكَ اتَتكَ اياتُنا فَنَسيتَها وَ كَذلِكَ اليَومَ تُنسى » « 1 » ؛ در دنيا ما را فراموش كردى ، در زندگى تو ما نبوديم ؛ هوا و هوس بود ، شيطان بود . آن جا تو ما را فراموش كردى ، اين جا اثر وضعيش اين است كه ما تو را

--> ( 1 ) - آن گونه كه آيات من براى تو آمد و توآنها را فراموش كردى ؛ امروز نيز تو فراموش خواهى شد . ( طه / 126 )