الشيخ حسين المظاهري
42
عوامل كنترل غرائز در زندگى انسان (فارسى)
عدّه اى از انسان شناسان مى گفتند انسان شقى بالفطره است . اشتباهشان هم از آنجا بود كه در جنگ جهانى دوم ديدند كه صاحبان قدرت چه جنايتهايى براى رياستشان مرتكب شدند ، چه خيانتهايى براى حكومتشان به جامعه بشرى كردند . لذا همين امر در تلّقى آنان نسبت به انسان اثر گذاشت و گفتند انسان شقى بالفطره است . معمولًا علماى علم اخلاق و فلاسفه اسلامى مى گويند انسان سعيد بالفطره است . شايد هم اينها چون كه بُعد رحمانى انسان را مورد توجّه قرار مى دهند لذا مى گويند سعيد بالفطره است ، كلّ مولود يولد على الفطره . بعضى مانند ابن مسكويه رحمهالله عليه در كتاب اخلاقش مى گويند : انسان لا اقتضا ست . مثل آب كه نه سعيد بالفطره است نه شقى بالفطره . بايد ديد خودش را به كدام سو مى كشاند ، به شقاوت يا سعادت . مثل استاد اكبر ، مرحوم آخوند رحمهالله عليه ، ايشان در كفايه مى فرمايند : بعضى از انسانها شقى بالفطره و بعضى ديگر سعيد بالفطره اند . همه اين حرفها زده شده يا مىشود . مانند اينكه اگر از قرآن استفاده كرده و به آن بُعد ملكوتى انسان نظر بكنيم ، درباره اش مى گويد : فَإذا سَوَّيتُهُ وَنَفَختُ فيهِ مِن رُوحى فَقَعُوالَهُ ساجِدينَ . و اگر به آن بعد حيوانيش نظر كنيم درباده اش مى گويد : إَنَّ النَّفسُ لَأَمّاره بِالسُّوءِ إلّا ما رَحِمَ رَبّى .