اين راه مستقيم من است ، روش من است ، روش اسلام است . روش اسلام چيست ؟ عدالت راه بدون افراط و تفريط ، راهى كه در آن انحراف نيست ، راهى كه زود انسان را به هدف مىرساند و مطابق با فطرتش است ( وَ انَّ صِراطي مُسْتَقيماً فَاتَّبِعُوة ) « فَاتَّبِعُوة » در اينجا به قول ما طلبه‌ها يك امر ارشادى است يعنى عقل و فطرت انسان درك مىكند كه بايد از اين قانون متابعت كرد . در سوره ديگر مىفرمايد : « فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلّدّينِ حَنيفاً » متوجه شو ، توجه پيدا كن به آن دينى كه قانون دارد و قانون آن « حنيف » است . « دين » در اينجا به معناى « قانون » و « حنيف » به معناى « متوسط » است . يعنى در آن ، نه افراط است ، نه تفريط . نه اسنان را فقط و فقط به آخرت متوجه مىسازد تا تنها بعد معنوى او را ارضاء كند و نه او را به طور يكجانبه بر طلب دنيا و درك لذائذ آن ترغيب مىكند تا تنها بعد مادى او را ارضاء كرده باشد . قانون صحيح هم اين است . در حالى كه بعد مادى را ارضاء مىكند ، بعد معنوى را تقويت مىنمايد و در حالى كه بعد معنوى او را وسعت داده به بعد مادى نيز توجه دارد . فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدّينِ حَنيفاً فِطْرَةَ اللهِ الَّتي فَطَرَ النّاسَ عَلَيْها لا تَبْديلَ لِخَلْقِ اللهِ ذلِكَ الدّينُ القيِّمُ وَلِكنَّ اكْثَرَ النّاسِ لا يَعْلَمُونَ « 1 » اين دين من است و از تو مىخواهم كه بيايى . باى به اين دين توجه كن ، به آن گرايش داشته باشد ، براى اينكه مطابق با فطرت توست و همه پسند است . اگر در حجاز باشد با همه جاهليتشان آن را مىپسندند . ايران آن زمان باشد با آن تمدن ادعايى خود مىپذيرد . آمريكا باشد با آن روحيه سلطه‌جويى و تجاوزكارى باز هم مىپذيرد و براى شوروى نيز با وجود قائل نبودن به مبدأ و معاد نيز قابل پذيرش است « لا تَبديلَ لِخلقِ الله » اگر انسانى را پيدا كرديد كه درك نمىكند گرسنگى و تشنگى چيست ، مريض است . و گرنه تا هنگامى كه غريزه تمايل او به آب ، ارضاء نشده تشنگى را درك مىكند و همينطور گرسنگى را . انسان اگر فطرتش مريض نباشد درك مىكند كه قانون مىخواهد . آن هم قانون حنيف ، صراط مستقيم ، نه افراط ، نه تفريط ، قانونى مىخواهد

--> ( 1 ) - سوره روم آيه 30 . ترجمه : پس تو اى رسول ( با همه پيروانت ) مستقيم روى به جانب آئين پاك اسلام‌آور و پيوسته از طريق دين خدا كه فطرت خلق را برآن آفريده است پيروى كنى كه هيچ تغييرى در خلقت خدا نبايد داد . اين است آئين استوار حق و ليكن اكثر مردم از حقيقت آن آگاه نيستند .