بندگان خود را متوجّه ببيند و نزد ملائكه به كسانى كه توجّه دارند مباهات مىكند . تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُون « 1 » پهلوهايشان از بسترهاى خواب تهى مىشود ، پروردگارشان را در حال بيم و طمع مىخوانند و از آنچه روزى آنها كرديم انفاق مىكنند . مىفرمايد : بنده‌هايى دارم كه در دل شب بيدار مىشوند . پشت پا به رختخواب مىزنند و در حالى كه صفت جمال و صفت جلال خدا در دل آنان حكمفرما است ، به عبادت و راز و نياز مىپردازند . احدى نمىتواند حال و هواى آنان در دل شب را درك كند جز كسى كه خودش اهل معرفت باشد . چنين كسانى ابراهيم وار حاضرند تمام هستى خود را براى شنيدن نام خدا فدا كنند . و رسيدن به اين مراتب ، از بيدارى سرچشمه مىگيرد . توجّه به اينكه انسان تجلّى گاه اسماء و صفات خداوند است . « 2 » و لياقت دريافت امانت الهى را داشته ، امانتى كه ديگر موجودات استعداد دريافت آن را نداشته‌اند . ولى متأسّفانه اين انسان نسبت به خود خيلى جاهل و ظالم است . « 3 » يعنى قدر خود را نمىداند و موقعيّت خود را نمىشناسد . اميرالمؤمنين ( ع ) در شعرى كه منسوب به ايشان است مىفرمايند : « و تحسب أنك جرم صغير * و فيك انطوي العالم الأكبر » « 4 » گمان مىكنى يك جسم كوچك هستى ؟ در حالى كه در درون تو جهانى بزرگ ، پنهان شده است . اگر انسان تصوّر كند ارزش او به اندازهء امور دنيوى است و براى

--> ( 1 ) . السجدة / 16 ( 2 ) . البقرة / 31 : وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها ( 3 ) . الأحزاب / 72 : إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا ( 4 ) . ديوان الإمام على ( ع ) ، ص 175