الشيخ حسين المظاهري
30
حج، سلوك خداجويان (فارسى)
نيز وقتى مسلمان تكبير مىگويد ، توجّه به كارهاى دنيايى بر او حرام مىشود و شخص بايد با حضور قلب كامل ، خود را در محضر خداوند احساس كند و به غير او توجّهى نداشته باشد . در حج نيز چنين است . وقتى مسلمان لباس احرام مىپوشد و لبّيك مىگويد ، امورى مانند نگاه كردن در آينه ، كشتن حيوانات ، استعمال بوى خوش و . . . بر او حرام مىشود . از نظر علماى اخلاق نيز انسان با لبّيك گفتن در پيشگاه ربوبى قرار مىگيرد و توجّه به غير حقّ بر او حرام مىگردد . انسان بايد در تمام اعمال حج حضور قلب داشته باشد ؛ يعنى از هنگام بستن احرام تا پايان مراسم حج ، خود را در محضر پروردگار عالم احساس كند . از نظر علماى اخلاق ، حضور قلب در تمام عبادتها شرطى اساسى است و همهء اعمال عبادى را بايد با قصد تقرّب و خلوص انجام داد ؛ در حج نيز انسان با داشتن حضور قلب مىتواند به خداوند تقرّب جويد . چنانچه در اعمال حج حضور قلب نباشد ، مورد قبول خداوند متعال قرار نمىگيرد . البته از نظر فقهى كسى كه مناسك حج را درست انجام دهد ، حجّ او صحيح است و موجب رفع تكليف از او مىشود . علماى اخلاق عقيده دارند ، همانطور كه در نماز گاهى يك دهم ، گاهى ثلث و گاهى نصف آن قبول مىشود ؛ يعنى همان مقدارى كه با حضور قلب انجام مىشود ، در حج نيز بخشهايى از آن كه با حضور قلب انجام شده باشد ، مورد قبول خداوند قرار مىگيرد .