الشيطان » « 1 » ، « و قاتلوا المشركين كافّة » « 2 » ، كه همانند آن در قرآن شريف فراوان است ، در زمانى نازل گشته كه حكومت از سوى خداوند متعال نصب شده و رهبر آن شخص رسول اللَّه صلى الله عليه و آله بوده و احدى حق دخالت نداشته است « ما كان لمؤمن و لا مؤمنة اذا قضى اللَّه و رسوله امراً ان يكون لهم الخِيَرة من امرهم » . « 3 » چنان كه دلالت عقل ضرورى و شرع مقدس است كه ولىّ فقيه نيز بايد از فكر و رأى و كمك و تخصص و مشورت ديگران بهره‌بردارى كند همانگونه كه قرآن شريف خطاب به نبى اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد « و شاورهم فى الامر فإذا عَزَمت فتوكّل على اللَّه » « 4 » و روشن است كه اين خطاب به شخص شخيص آن بزرگوار به عنوان « فرد خاص » نازل نشده ، بلكه اين خطاب به نبى اكرم صلى الله عليه و آله به عنوان « رهبر امّت و ولىّ مسلمين » صادر شده است و اين آيهء مباركه ، حجّت مستندى براى ارج نهادن به امر مشورت و رأى مسلمين است چنانچه آيهء شريفهء « و امرهم شورى بينهم » « 5 » نيز به معناى ستايش جامعهء اسلامى است از آن جهت كه در شئون عامّه و مسائل مهمّه به شور و مشورت مىنشينند . البته همانگونه كه در مورد رأى اكثريت گفته شد ، بديهى است كه

--> ( 1 ) - / سورهء نساء ، آيهء 76 . ( 2 ) - / سورهء توبه ، آيهء 36 . ( 3 ) - / سورهء احزاب ، آيهء 36 . ( 4 ) - / سورهء آل عمران ، آيهء 159 . ( 5 ) - / سورهء شورى ، آيهء 38 .