كه علماء شيعه در مباحث علمى نيز با آنها تماس داشته‌اند ، آنها را تدريس مىكرده‌اند و نزدشان درس مىخوانده‌اند كه پيش از اين اشاره‌اى به اين قسمت نموديم . . . از آنچه تاكنون دربارهء تقيه گفتيم اين مطالب به دست آمد : تقيّه يك پوشش حفاظتى براى نگهدارى اساس دين و اعتقاد و جان و مال شخص تقيّه كننده و ديگران مىباشد ، و بنابراين در راه هدف اسلامى است نه مخالف هدف . تقيّه در مورد ترس بر خود كه « تقيّهء خوفيه » ناميده مىشود و تقيّه در مورد حفظ سرّ مكتب كه « تقيّه كتمانى » ناميده مىشود و تقيّه در مور حسن معاشرت با اهل تسنن كه « تقيهء مدراتى » ناميده مىشوند اقسام تقيه هستند كه از زواياى مطالب گذشته دانسته شد . دو قسم تقيه ديگر هم از نصوص استفاده مىشود . 1 - / تقيهء اكراهى : در موردى كه از طرف شخص ظالمى مجبور به كارى مىشود و فرقش با خوفى اين است كه در خوفى ترس از ديگران است . هر چند اكنون مجبور نكرده باشد تقيهء اكراهى همچون داستان عماّر و مورد اين آيهء كريمه : « الّا من اكره و قلبه مطمئن بالأيمان » . 2 - / تقيهء احتياطى : « در روابط با دوستان تقيّه كن تا عادت كنى و با دشمنان هم تقيّه كنى » . « 1 » و قبلا هم گفتيم كه پوشش و تظاهر به همكارى يا دوستى با مخالفين در صورتى جايز است كه موجب صدمه‌اى به اساس مكتب نشود و موجب ريختن خون ديگران نشود و اثرى داشته باشد .

--> ( 1 ) - 28 و 24 امر و نهى وسائل ، اين تقيهء واجب نيست و جنبهء اخلاقى دارد .