الشيخ محمد علي الگرامي القمي
27
تفكر (فارسى)
« قضايا » قضيه ، هر جملهى تركيبى است كه صدق و كذبپذير باشد ؛ يعنى بتوان به گويندهاش گفت راست مىگويى ، يا دروغ مىگويى . اگر در قضيه به ثبوت چيزى براى چيزى و يا اتحاد چيزى با چيزى بدون هيچگونه تعليق و شرطى حكم كرديم ، آن را قضيهى حمليه مىخوانيم ، و گرنه قضيه شرطيه است . مثلًا على عليه السلام امارت دارد ( كه حكم به ثبوت امارت براى على عليه السلام كردهايم ) . يا على عليه السلام امير است ( كه حكم به اتحاد امير با على عليه السلام كردهايم ) قضيهى حمليه است . ولى : « لو آمن أهل القرى لكان خيراً لهم » ، قضيهى شرطيه است كه حكم به ثبوت خير براى مردم هر منطقهاى كردهايم ، نه مطلقاً ، بلكه به شرط ايمان . قضيه با تصديق به تعريف مشهور فرق دارد . تصديق ، اعتراف به نسبت خبرى كامل است ، ولى قضيه ، جملهاى ذهنى يا لفظى است كه نسبت خبرى كاملى دارد و به باور مىآيد . پس قضيه مورد تصديق مىباشد و تصديق وارد بر قضيه . ليكن اگر تصديق را صورت علمى همراه با اعتراف به نسبت بگيريم تعبير ديگرى از قضيهى ذهنى مورد پذيرش مىباشد .