موجودى دارند كه او اصيل و بى نياز باشد و ديگران را به وجود آورد . اينكه در تعبير مىگوئيد : چه عيب دارد ، تخم مرغ از مرغ و مرغ هم از تخم مرغ و همچنين . . . و اول هم ندارد ، يا ما از پدرمان و او از پدرش و همينطور . . و اول هم ندارد . . اگر منظور فقط لفاظى و عبارت پراكنى باشد اشكالى نيست ولى به درد حلّ مطلب نمىخورد . علت اين مسامحه‌ها تغيير فرهنگ فلسفى در زمان ما و غلبه احساسات برعقل مىباشد و راستى اين خطر بسيار بزرگى است ، اگر ملتى همه چيز را با مقياس احساسات بسنجد و ميان عقل و عاطفه فرقى نگذارد خطر بزرگى در كمين آن ملت است ، وقتى مىخواهيم حتى توحيد را به اين دليل ثابت كنيم كه براى جامعهء ما خوب است و شرك را چون به ضرر فرد و جامعهء ماست « 1 » طرد كنيم ، اين نشان مىدهد كه چقدر فلسفهء ويليام جيمزم بر افكار غالب است كه مىگفت : « هر چيزى چون مفيد است واقعيت دارد » ، البته كه توحيد براى فرد و جامعه مفيد است و شرك مضر است ، ولى نه چون مفيد است پس هست بلكه چون هست مفيد هم مىباشد ، اگر بنا شود حقايق جهان با نفع و ضرر براى ما تحقيق بشود خيلى مسائل به هم مىريزد و حقيقت گم مىشود زيرا ديدها هم در

--> ( 1 ) - اشاره به حرف برخى از اهل قلم از جمله مرحوم دكتر شريعتى كه شرك را باطل مىدانست به اين دليل كه جامعه دو قطبى ايجاد مىكند و ضرر اختلاف طبقاتى دارد ! !