الشيخ محمد علي الگرامي القمي

54

لو لا على (ع) (فارسى)

بيانات سيدنا الاستاذ مرحوم علامه‌ى طباطبايى - رضوان الله تعالى عليه - در بعضى جاها استفاده مىشود كه اسم اعظم به احتمال قوى ، « هو » است كه اشاره به ذات است چون ذات ربوبى منشأ همه چيزاست ، از بعضى روايات هم شاهد مىآورند . مرحوم محدث قمى هم در مفاتيح ، وقتى آياتى را ذكر مىكند و مىگويد : در اينها احتمالًا اسم اعظم هست ، در انها كلمه‌ى « هو » هست . بيشتر به نظرمرحوم علامه اين مى آيد كه « هو » اسم اعظم باشد ولى اينجانب فكر ميكنم ، اساسا معلوم نيست « هو » اسم باشد ، « هو » نفس ذات است لفظ « هو » كه ضمير است اصلا معلوم نيست كه جزء اسماء باشد ضماير ممكن است حروف باشند يا علامت اشاره باشند ؛ مثل اين كه ما مىگوييم : « او » اين « هو » يا او فانى در شخص است ، « هو » فانى در آن است آن را مىبيند ، « او » ، توصيف و اسم نيست تا وصفى وعلامتى در آن باشد بلكه فقط اشاره است ، « او » مثل اين كه با دست اشاره مىكند . به علاوه اسم در نظر اهل معرفت ذات در يكى از تعيّنات است مثل ذات در مقام علم يا قدرت و . . . و لفظ عالم مثلًا اسم الاسم است و هو اشاره به نفس ذات است بدون هيچ تعيّن . به نظر من اسم اعظم بايد همان « الله » باشد كه جامع همه‌ى صفات است چون اسمى است كه همه‌ى تجليات در آن نهفته