الشيخ محمد علي الگرامي القمي

9

جنبش ذاتى طبيعت (حركت جوهرى) (فارسى)

پيش‌گفتار اهميت فلسفه ذهن كاوشگر انسان همواره تمايل به كشف مجهولات دارد و از جمله كشف مجهولات او درباره‌ى اصل هستى و جهان طبيعت و فوق طبيعت . و تنها علمى كه در اين باره به طور آزاد بحث مىكند فلسفه است . هيچ علم ديگرى درباره‌ى نظام هستى و قوانين حاكم بر آن بحث ندارد . مباحث امكان و وجوب و امتناع ، علت و معلول ، حادث و قديم ، و ساير مفاهيم عامّه مربوط به هستى ، در اين علم مورد نقاش و بحث قرار مىگيرد . منع كردن از فهم و دانش منعى غير عاقلانه است ، رواياتى كه احياناً در مذمت فلسفه رسيده است ، مربوط به لجاج و يك طرفه بودن و ناآزاد فكر كردن است ، يعنى تحت تأثير گروه خاص بودن . در كتاب ديگر اينجانب به نام « فلسفه » توضيح بيش‌ترى آورده‌ام . اين به آن معنى نيست كه هر چه در كتاب‌هاى فلسفى است صحيح است ، نخير ، ميان فلاسفه هم‌چون ساير علوم اختلافات زيادى است . همانطور كه در كتاب‌هاى فقه و اصول و ساير علوم عقلى و نقلى و تجربى ، اختلاف زياد است .