اسلام و بردگى اينها همه مربوط به بردگى در غير اسلام ، و بخصوص در غرب بود ، اسلام با بردگى مخالفت ورزيد و به خصوص روى اين مطلب ايستادگى كرد كه عرب و عجم و سياه و سفيد فرق ندارند . عرب بر عجم و سفيد بر سياه هيچگونه فضيلتى ندارد ، مگر به تقوى و عمل خوب . « از غضب خداوند در مورد مماليك خود بپرهيزيد : از غذاى خود به آنها بدهيد و از لباس خود ، آنها را بپوشانيد بيش از قدرتشان چيزى تكليفشان نكنيد اگر دوستشان داريد نگهداريد و گرنه بفروشيد » « بردگان شما برادران شما هستند » . « بدترين مردم كسى است كه آدم بفروشد » . ليكن اسلام كه يك مكتب اخلاقى است در مسير تكاملش خواه ناخواه به مخالفتها برخورد مىكند و جنگها پيدا مىشود و روى قدرت ايمان و تصميم و اراده ( كه باعث بروز تمام واحد نيروى باطنى انسان مىشود كه به قول ويليام جيمز « 1 » در حالات عادى نه دهم قواى انسان در خواب است و در مواقع فوق العادّه تمام واحد نيروى

--> ( 1 ) - روانشناس معروف آمريكائى ، 1910 - 1842 .