استعمار و مفاسد اخلاقى اجتماع استعمارزده كه فاقد طبقهء « انتلكتوئل » و مغزهاى متفكّر است همچون فرد برق‌زده كه حالتى ميان حيات و مرگ دارد فاق مزاياى زندگى صحيح است و يكى از بزرگترين مصيبتهايش مفاسد اخلاقى است كه در اثر فقر و بالنّيجه بيكارى و ولگردى پيدا مىشود و آنگاه قانون هم بيشتر بر او سخت مىگيرد . در مادّهء 23 قوانين كيفرى به قوّهء مجريه حقّ مىدهد كه در جرم مشهود بدون مراجعه به قوّهء قضائيه و محكمه مجازات كند . جرم مشهود در 5 مورد تعيين شده است كه يكى از آنها جرم شخص ولگرد است ! ولگردى از كجا پيدا مىشود ؟ وقتى راههاى مادّى بر او بسته شد و نتيجه به كمالات معنوى هم نيافت و بالنّتيجه نتوانست خلاء خود را پر كند ديدگان حريص و دل حريص‌تر او از خود غافل شده و به اصطلاح به فراموشى ذات مبتلا شده به دنبال هر چيزى كه يحتمل او را آرامش دهد مىرود و در اين راه صلاح را از فساد نمىشناسد و همانطور كه از پيامبر اكرم ( ص ) رسيده است : « من لا معاش له لا معاد له » ( آنكه راه زندگى ندارد معاد