الشيخ محمد علي الگرامي القمي

9

نگاهى نو به ملاك حرمت ربا و حيل (فارسى)

بلندى و در اصطلاح اقتصادى به معناى فايده و يا سودى است كه ربا دهنده از پول خود به صرف گذشت زمان و نه كار و يا عوض ، به دست مىآورد ؛ به عبارت ديگر ربا يعنى زيادى بر اصل مال بدون آن‌كه در مقابل آن كارى انجام شود و يا عوضى پرداخت شود ( عمارة ، 1413 : 240 ) . ربا بهره‌ى تعيين شده‌ى پولى است كه صاحب آن ، طبق قرارداد در مقاطع زمانى خاص مثلًا ماهانه از دريافت كننده‌ى وجه مىگيرد و چنان‌چه مبلغ دريافت شده در موعد مقرر بازپرداخت نشود دريافت بهره‌ى مورد نظر كماكان طبق مفاد قرار داد نخست ادامه خواهد يافت و استيفاى آن نيازمند انعقاد قرارداد جديد نيست . 2 . انواع ربا براى ربا تقسيمات متعددى بيان شده است مثلًا ابن قيم براى ربا دو قسم جلىّ و خفىّ را نام مىبرد ( ابن قيم ، 1407 : 135 ) . اما آن‌چه اين جا مطمح نظر است تقسيم ربا به دو قسم رباى قرضى و رباى معاملى است . اين دو تقسيم به لحاظ ماهيت قراردادى است كه در آن ربا وجود دارد . به تعبير ديگر ربا به لحاظ ماهيت قرارداد ، دو نوع است : رباى قرضى و رباى معاملى ( معاوضى ) .