مسئله 3163 - ديه قتل عمدى را بايد در يك سال بدهند . و ديه قتل خطائى را بايد در ظرف سه سال به سه قسط بدهند . و در ديه قتل شبيه عمد بعضى از فقهاء فرموده‌اند بايد در دو سال به دو قسط بدهند ، و احوط رعايت اين قول است . كفّاره قتل مسئله 3164 - در قتل خطاء و قتل شبيه عمد ، علاوه بر ديه ، خود قاتل بايد كفّاره هم بدهد ، يعنى يك بنده آزاد كند ، و اگر نتواند شصت روز روزه بگيرد ، و اگر اين را هم نتواند شصت فقير را طعام بدهد تا سير شوند . و در قتل عمدى اگر ورثه مقتول عفو كنند يا با قاتل بر گرفتن ديه توافق نمايند قاتل بايد كفّاره جمع بدهد ، يعنى يك بنده آزاد كند و شصت روز روزه بگيرد و شصت فقير را هم طعام بدهد ، بلكه اگر قصاص هم بكنند بنابر احتياط واجب خود قاتل پيش از قصاص ، يا كبار ورثه او از سهم خودشان كفّاره جمع را بدهند . و در اين زمانها كه بنده نيست دو عمل ديگر را انجام دهند . قصاص و ديه اعضاء مسئله 3165 - در بريدن اعضاء و ايجاد جراحت در بدن نيز مثل كشتن قصاص جايز است ، البتّه در صورتى كه قابل كنترل باشد و دقّت شود كه زياده روى در كار نباشد ، و بنابر احتياط واجب با اجازه حاكم شرع باشد . و اگر ممكن نيست ديه مىگيرند . و در مواردى كه معمولًا نمىتوان به دقّت اندازه‌گيرى شود قصاص جايز نيست و فقط ديه گرفته مىشود . مسئله 3166 - ميزان كلّى در ديه اعضاء اصلى انسان اين است كه هر عضوى كه طاق باشد ، مانند زبان يا آلت مردانگى ، بريدن و از بين بردن آن موجب ديه كامل است ، يعنى موجب يكى از شش چيزى است كه در ديه كشتن گفته شد . و هر عضو اصلى كه جفت باشد ، مانند دست و پا و گوش و چشم ، بريدن يا از بين بردن جفت آن موجب ديه كامل ، و بريدن يا از بين بردن يكى از آنها موجب نصف ديه است . مسئله 3167 - ديه چند چيز مثل ديه كشتن است : اوّل : اين‌كه دو چشم كسى را درآورند يا كور كنند ، و اگر يكى از آنها را درآورند يا كور كنند بايد نصف ديه‌كشتن را بدهند . و اگر كسى برحسب خلقت يا به جهت آفتى يك چشم بيشتر ندارد در آوردن يا كور كردن