الشيخ محمد علي الگرامي القمي

425

رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)

مسئله 2458 - اگر شرط كند كه تمام حاصل براى مالك باشد ، مساقات باطل است ، و ميوه مال مالك مىباشد و كسى كه كار مىكند اگر شرط اجرت براى خود نكرده باشد نمىتواند مطالبه اجرت نمايد مگر اين‌كه به قرائن معلوم باشد كه منظورش كار مجانى نبوده است ولى اگر باطل بودن مساقات به جهت ديگر باشد ، مالك بايد مزد آبيارى و كارهاى ديگر را به مقدار معمول به كسى كه درختها را تربيت كرده بدهد . مسئله 2459 - اگر زمينى را به ديگرى واگذار كند كه در آن درخت بكارد و آنچه عمل مىآيد مال هر دو باشد اگر همه خصوصيات از نظر نوع و مقدار درخت و مدت و سهام محصول معيّن باشد اقوى صحّت معامله است هر چند بنابر احتياط مستحب معامله باطل است ، و بنابر بطلان معامله اگر درختها مال صاحب زمين بوده ، بعد از پرورش هم مال اوست و كسى كه آنها را پرورش داده اگر به امر مالك آنها را پرورش داده مالك بايد مزد او را بدهد . و همچنين است بنابر احتياط واجب اگر به گمان صحيح بودن معامله آنها را پرورش داده است . يعنى بايد مزد او را بدهد و اگر مال كسى بوده كه آنها را پرورش داده بعد از پرورش هم مال اوست و مىتواند آنها را بكند ، ولى بايد گودالهائى را كه به واسطه كندن درختها پيدا شده اصلاح كند و اجازه زمين را از روزى كه درختها را كاشته به صاحب زمين بدهد ، و مالك هم مىتواند او را مجبور نمايد كه درختها را بكند ، و اگر به واسطه كندن درخت عيبى در درخت پيدا شود ، بنابر احتياط مالك بايد تفاوت قيمت آن را به صاحب درخت بدهد و نمىتواند او را مجبور كند كه با اجاره يا بدون اجاره ، درخت را در زمين باقى بگذارد . ليكن همانطور كه گفته شد اينها در صورتى است كه بخواهند طبق احتياط عمل كنند ولى اقوى صحّت معامله است و طبق قرار فيما بين ( ميان دو طرف ) بايد عمل نمايند . كسانى كه نمىتوانند در مال خود تصرّف كنند مسئله 2460 - بچه‌اى كه بالغ نشده شرعاً نمىتواند در مال خود تصرّف كند . بلوغ رسيدن به كمال و رشد خاص نوجوان است و در شرع اسلام علائمى براى آن ذكر شده است . نشانه بالغ شدن پسر ، يكى از سه چيز است : اول : روئيدن موى درشت زير شكم ، بالاى عورت . دوم : بيرون آمدن منى . سوم : تمام شدن پانزده سال قمرى و نشانه بالغ