الشيخ محمد علي الگرامي القمي
414
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
مسئله 2413 - اگر پيش از ابتداى مدت اجاره ، ملك به طورى خراب شود كه هيچ قابل استفاده نباشد ، يا قابل استفادهاى كه شرط كردهاند نباشد ، اجاره باطل مىشود ، و پولى كه مستأجر به صاحب ملك داده به او برمىگردد ، بلكه اگر طورى شود كه استفاده از آن به اندازهاى كه در اجاره معيّن شده ، ممكن نباشد مىتواند اجاره را به هم بزند . مسئله 2414 - اگر ملكى را اجاره كند و بعد از گذشتن مقدارى از مدت اجاره به طورى خراب شود كه هيچ قابل استفاده نباشد ، يا قابل استفادهاى كه شرط كردهاند نباشد ، اجاره مدتى كه باقى مانده ، باطل مىشود و مىتواند اجاره همه مدت را به هم بزند و نسبت به مقدارى كه استفاده كرده اجرت المثل بدهد . مسئله 2415 - اگر خانهاى را كه مثلًا دو اطاق دارد اجاره دهد و يك اطاق آن خراب شود و ساخت سابق آن در نظر مستأجر خصوصيت نداشته باشد ، چنانچه فوراً آن را بسازد بطورى كه هيچ مقدار از استفاده مورد نظر آن از بين نرود ، مثل اينكه شروع مدت اجاره زمان ديگرى باشد اجاره باطل نمىشود و مستأجر هم نمىتواند اجاره را به هم بزند ، ولى اگر ساختن آن به قدرى طول بكشد كه مقدارى از استفاده مستأجر از بين برود ، اجاره به آن مقدار باطل مىشود و مستأجر مىتواند همه اجاره را به هم بزند و نسبت به آنچه استفاده كرده اجرتالمثل بدهد . مسئله 2416 - اگر اجاره دهنده يا مستأجر بميرد ، اجاره باطل نمىشود مگر اينكه شرط شده باشد خود مستأجر از آن استفاده كند كه در اين صورت به موت مستأجر اجاره باطل مىشود ، چنان كه اگر مثلًا خانه مال اجاره دهنده نباشد و فقط اختيار يا ملكيت منافع مال او باشد مثل اينكه مالك خانه وصيت كرده باشدكه تا اين شخص زنده است منفعت خانه مال او باشد ، چنانچه آن شخص خانه را اجاره دهد و پيش از تمام شدن مدت اجاره بميرد ، از وقتى كه مرده اجاره باطل است . مسئله 2417 - اگر صاحب كار ، بنّا را وكيل كند كه براى او كارگر بگيرد ، چنانچه بنّا كمتر از مقدارى كه از صاحب كار مىگيرد به كارگر بدهد زيادى آن بر او حرام است و بايد آن را به صاحب كار بدهد ، ولى اگر اجير شود كه ساختمان را تمام كند و براى خود اختيار بگذارد كه خودش بسازد ، يا به ديگرى بدهد در صورتى كه كمتر از مقدارى كه اجير شده به ديگرى بدهد چنانچه خود او هم كارى كه ارزش دارد هر چند كم باشد انجام مىدهد زيادى آن براى او حلال مىباشد .