الشيخ محمد علي الگرامي القمي
252
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
يعنى اگر نتواند همان نماز شكسته را هم كامل بخواند بايد براى ركوع و سجود به اشاره اكتفا كند و گاهى به جاى هر ركعت فقط يك تسبيحات اربعه كافى است و مسافت هشت فرسخ سفر يا رفت و برگشت هم در اين حكم دخالت ندارد . مسئله 1426 - شكسته شدن نماز در هنگام ترس اختصاصى به جنگ ندارد و هنگام ترس از ساير عوامل حتّى عوامل طبيعى نيز جريان دارد مثل حال فرار از سيل يا درگيرى با درّنده يا دزد و مانند آن اگر در نجات مؤثّر باشد . مسئله 1427 - نماز خوف را مىتوان به جماعت خواند ، اگر در جبههء جنگ بخواهند نماز در حال خوف را به جماعت بخوانند به شكلهاى مختلفى مىتوان خواند از جمله مىتوانند افراد دو دسته شوند ، يك دسته در مقابل دشمن بايستند و گروه ديگر در حالى كه مسلّح هستند به ركعت اوّل امام اقتدا مىكنند و ركعت دوّم را خودشان فرادى مىخوانند و فوراً جاى گروه دفاعى يا تهاجمى را مىگيرند و آنها فوراً آمده به ركعت دوّم امام اقتدا مىكنند و ركعت دوّم را خودشان مىخوانند . امام هم مىتواند زودتر سلام نماز را بگويد و مىتواند تشهّد را طول بدهد تا آنها ركعت دوّم را بخوانند و به او برسند و با هم سلام نماز را بگويند . مسئله 1428 - نماز در هيچگاه از انسان بالغ عاقل ساقط نيست هر چند در حال جنگ يا دفاع و فرار از دزد و درّنده و عوامل طبيعى . و اگر بطور كامل نتواند انجام دهد به هرطور كه مىتواند مثلًا نشسته و گر نه در حال رفتن ، پياده ، سواره ، و گرنه در حال خوابيده . و بنا براحتياط تكبيرهء الاحرام را رو به قبله بگويد و ركوع و سجود را اگر بطور كامل نتواند به هرطور كه مىتواند حتّى به اشاره ، و اگر آن هم ممكن نشود فقط تكبيرهء الاحرام را بگويد و بجاى هر ركعت يك مرتبه تسبيحات اربعه را بگويد و بنا براحتياط واجب در آخر تشهّد و سلام را هم بگويد . و پس از رفع مشكل اعاده يا قضاء هم ندارد گرچه احتياط است استحبابا . مسئله 1429 - اگر در دريا در حال غرق شدن است بايد هر چند به يك تكبير و اشاره نماز را بخواند و اگر مىتواند كاملتر بخواند ، دو ركعت بودن يا چهار ركعت ، تابع مسافر بودن يا حاضر بودن اوست چنان كه اگر در حال خوف از دشمن و مانند آن است نيز نمازش شكسته است . مسئله 1430 - اگر به جهت ضرورت يا خوف مقدارى از نماز را در حال راه رفتن يا سواره بخواند و در وسط نماز ضرورتش بر طرف شود بايد باقيمانده نماز را طبق وظيفهء فعلى