الشيخ محمد علي الگرامي القمي

196

رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)

و پاها را دراز كند ، گرچه هفت عضوى كه گفته شد به زمين برسد ، بنا براحتياط واجب كافى نبوده ، بايد نماز را اعاده كند . مسئله 1109 - مُهر يا چيز ديگرى كه بر آن سجده مىكند ، بايد پاك باشد . ولى اگر مثلًا مُهر را روى فرش نجس بگذارد ، يا يك طرف مُهر نجس باشد و پيشانى را به طرف پاك آن بگذارد ، اشكال ندارد . مسئله 1110 - اگر در پيشانى دُمل و مانند آن باشد ، چنانچه ممكن است بايد با جاى سالم پيشانى سجده كند ، و اگر ممكن نيست بايد زمين را گود كند و دُمل را در گودال و جاى سالم را به مقدارى كه براى سجده كافى باشد بر زمين بگذارد . مسئله 1111 - اگر دُمل يا زخم تمام پيشانى را گرفته باشد ، بايد به يكى از دو طرف پيشانى سجده كند بحدّى كه صورت از قبله منحرف نشود و اگر ممكن نيست ، به چانه و بينى و اگر به چانه هم ممكن نيست ، بايد بهر جايى از صورت كه ممكن است رجاء سجده كند ، و اگر به هيچ جاى از صورت ممكن نيست ، با جلوى سر سجده نمايد رجاء . مسئله 1112 - كسى كه نمىتواند پيشانى را به زمين برساند ، بايد به‌قدرى كه مىتواند خم شود ، و مُهر يا چيز ديگرى را كه سجده بر آن صحيح است ، روى چيز بلندى گذاشته و طورى پيشانى را بر آن بگذارد كه بگويند : سجده كرده است ، و بنابراين لازم است پيشانى را به مُهر بگذارد نه مُهر را به پيشانى ، و به‌هر حال اگر مىتواند بايد كف دستها و زانوها و انگشتان پا را بطور معمول به زمين بگذارد . مسئله 1113 - كسى كه هيچ نمىتواند خم شود ، بايد براى سجده بنشيند و با سر اشاره كند و اگر نتواند ، بايد با چشمها اشاره نمايد ، و در هر دو صورت احتياط واجب آن است كه اگر مىتواند مُهر را بلند كند و پيشانى را بر آن بگذارد ، و اگر ممكن نيست ، مُهر را به پيشانى بگذارد ، و اگر با سر يا چشمها هم نمىتواند اشاره كند ، بايد در قلب نيّت سجده كند ، و بنابر احتياط واجب با دست و مانند آن هم براى سجده اشاره نمايد . مسئله 1114 - كسى كه نمىتواند بنشيند ، بايد ايستاده نيّت سجده كند ، و چنانچه مىتواند پيشانى را به مُهر ، و اگر نمىتواند مُهر را به پيشانى بگذارد ، و اگر نمىتواند با سر اشاره كند ، و اگر نمىتواند با چشمها اشاره نمايد ، و اگر اين را هم نمىتواند ، در قلب نيّت سجده كند ، و بنابر احتياط واجب با دست و مانند آن هم براى سجده اشاره نمايد .