اگر ديديد چنين فردى از حرام اجتناب مىورزد باز شتاب در حكم به صلاح وى ننماييد تا درست عقل او را آزمايش نماييد . چه فراوانند مردمى كه از عقل كامل بىبهره‌اند و در حقيقت در دنيا زهد مىورزند ؛ اما از ادراك و عقل بهره كامل ندارند . چنين كسى با اين كه زاهد حقيقى است اما قاصر است و صدمه‌اى كه با نادانى خويش به دين مىزند خيلى بيشتر از اصلاح و نفعى است كه از وى به دين مىرسد . اگر عقل او را كامل ديديد باز شتاب در حكم به صلاح وى ننماييد تا به دست آوريد كه آيا به هنگام رياست خواهى عقل را از دست مىدهد و رياست باطل را بسيار دوست مىدارد يا نه ؟ زيرا گروهى از مردم هستند كه از دين و دنيا محروم شده‌اند ؛ براى آن‌كه به دنياى باطل ( رياست باطل ) نايل شوند از دنيا چشم پوشى كرده‌اند . در نظر چنين فردى لذت جاه و رياست بهتر از ثروت و نعمت‌هاى حلال خداست و به خاطر دست‌يابى به رياست از همهء نعمت‌ها صرف نظر كرده و آن چنان از خود راضى و به خود مغرور است كه اگر به او گفتند : از خدا بترس ، او عزت و احترام خود را در آلودگى به گناه مىداند . اما مرد به تمام معنا و كامل آن است كه هوا و هوس خود را در پيروى از فرمان خدا قرار دهد و همهء نيروى خود را در خشنودى خدا مبذول دارد . اما مسئوليت شما مردم آن است كه بايد با جان و دل در پيش‌برد هدف دين از رهبران عالى قدر دينى پيروى نماييد و به اين نكته توجه داشته باشيد كه به فرمانروايى و عدالت‌گسترى رسيد . لايَدفَعُ الضَّيمَ الذَّليلُ ، وَ لايُدرَك الحَقُّ إلّابِالجِدِّ وَ مَن نامَ لايَنامُ عَنهُ وَ إنَّ أخا الحَربِ اليَقظانُ ؛ « 1 » هرگز مردم ذليل را از چنگ ستمگران خلاصى نيست . مگر مىتوان حق خود را جز در سايهء كوشش و استقامت به دست آورد ؟ بدانيد هر كس كه به خواب رفت ، چشم‌هاى بيدار از نقشه‌كشى بر ضرر او فرو ننشسته . مرد جنگى همواره بايد بيدار و آگاه از اوضاع كشور و زمام‌داران خود باشد .

--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، كتابه الى اهل مصر .