عز الدين حسينى زنجانى
111
شرح خطبه حضرت زهرا (ع) (فارسى)
رابه نظاره وا داشتند و به صورت حكم حتمى در نمازها و به مطلوبيت مطلق در همهء موارد ، تعليم كرده است كه همهء بشر از حد محصور وجود خويش بيرون آيد و آنگاه همه چيز را از خود و خويشتن را از همه مىداند و او را به كمال مجذوب مىسازد . « وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبّاً لِلَّهِ » ؛ « 1 » مؤمنان فزونتر از هر محبوبى خدا را دوست مىدارند . در اين فراز صديقهء طاهره عليها السلام مىفرمايد : خداى متعال براى بيرون آمدن از حصار وجود محدود آدمى كه در باطن به وسعت گردون و دريايى عميق است و با گسترش نعمتها ، خواستار درك آنها و روح ستايش است تا انسان نيكويىها و نعمتهاى بيرون از محدودهء خود را درك نموده و نشانههاى كمال و جمال ابديت را در اين ببيند و گرنه همواره بايد در تنگناى وجود خويش بماند : « فَوَيْلٌ لِلْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ » ؛ « 2 » وا اسفا ! بر آنان كه از ياد خدا دل سنگين شدهاند . نيز مىفرمايد : « وَمَنْ كانَ فِى هذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِى الآخِرَةِ أَعْمى وَأَضَلُّ سَبِيلًا » ؛ « 3 » هر كه در اين جهان كور دل بوده و فاقد بينش باشد در آخرت نيز كور دل است و در راهى گم راهتر خواهد بود . در اين جمله استَحْمَدَ إلى الخلائقِ بِأجزالِها ، تعبير به « الى » فرمود و نفرمود « مِن الخلائقِ » و ظاهراً قاعده هم بر اين است كه با « مِن » گفته شود ؛ چه خداى متعال خواستار ستايش از خلائق شد ؛ نه اين كه خواستار ستايش به سوى خلائق ؛ چنان كه معناى « الى » همان است . به عبارت ديگر در تعبيرات متعارف مىگويند : « از كسى خواستار شدم » نه « به سوى كسى » تعبير به « الى » در اين جمله از لطافتى برخوردار است و آن عبارت از : معرفى نمودن نعمتها و شمول احسان در تمام نعمتهاى گوناگون و احاطهء لطف الهى به منزلهء ابراز درخواست به افراد با احساس مىباشد . در عين حال احاطهء نعمتها را هم مىرساند . نظير اين تعبير در دعاى عرفه ديده مىشود : إلهي عَلِمتُ بِاخْتِلافِ الآثارِ وَ تَنَقُّلاتِ الأطوار أنَّ مُرادَك مِنِّي أن تَتَعَرَّفَ اليّ في
--> ( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 165 . ( 2 ) . زمر ( 39 ) آيهء 22 . ( 3 ) . اسراء ( 17 ) آيهء 72 .