كُلِّ شَيءٍ حَتَّى لاأجْهَلَك في شَيءٍ ؛ پروردگار من ! با اثرهاى گوناگون و از حالى به حالى ديگر رسيدن و تكامل يافتن خود را به سوى من در همه چيز منعطف داشته و خويش را به من بنمايى تا تو را در هيچ چيزى از ياد نبرم . مىبينيم در اين قطعه « تتعرف » را با « الى » متعدى فرموده است . با صد هزار جلوه برون آمدى كه من * با صد هزار ديده تماشا كنم تو را نتيجهء تربيتى اين بخش آن است كه انسان همواره بايد در همه حال ، درخوشى و ناراحتى ، مانند رسول اكرم صلى الله عليه و آله بگويد : الحمدُ للّهِ على كلِّ حالٍ و با زبان دل يا اللهُ المحمود في كلِّ فِعالِهِ را تكرار كند . مراتب شكر معلوم شد شكر به معناى سپاس در برابر نعمت و احسانى است كه به شخص رسيده و از آن منتفع گرديده باشد . البته بر اساس تحقيق علماى اخلاق ، شكر و سپاس‌گزارى مانند ساير مراتب اخلاقى سه مرحله دارد : علم ، حال و عمل . اين به مقتضاى سنت خداوند متعال در صفات و فضايل نفسانى ، جارى است . علم موجب ايجاد حال و حال نيز سبب عمل مىگردد . از اين بيان روشن مىشود كه شكر در هر سه مرحله محقق مىشود در مرحلهء اوّل : در علم بايد سه چيز روشن شود : 1 . خود نعمت و چگونگى آن ؛ 2 . علم به منعم و صفات او كه با آن احسان و انعام از منعم صادر مىگردد ؛ 3 . منعَمٌ عليه ، محل نعمت و احسان . مسلماً اين سه چيز در غير ذات بارى تعالى است اما فهميدن و يافتن اين معنا كه هر چه هست از اوست ، در او مىباشد . « وَما بِكُمْ مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ » . مرحلهء دوم : وقتى كه آدمى پى برد اصل نعمت از كجاست طبعاً حال و عاطفه‌اى ممزوج يعنى محبت و شادمانىاى توأم با خضوع در برابر بخشنده پديدار مىشود . اين در صورتى است كه شادمانى و مسرت انعام ، به بخشندهء نعمت نه به خود نعمت و نه به انعام او باشد . توضيح اين كه مثلًا اگر بزرگى ، اسبى به كسى ببخشد در اين جا سه قسم شادمانى