پيش پيغمبر جهان پر عشق و داد * پيش چشم ديگران مرده و جماد پست و بالا پيش چشمش تيزرو * از كلوخ و سنگ او نكته شنو با عوام اين جمله « 1 » پست و مرده‌اى * زين عجب‌تر من نديدم پرده‌اى گورها يكسان به پيش چشم ما * روضه و حفره به پيش انبيا « 2 » عقل كودك ، گفت بر كُتّاب ، « 3 » تَن « 4 » * چون كه نتوانى به خود آموختن عقل رنجور آردش سوى طبيب * ليك نبود در دوا عقلش مصيب عقل انسان به خوبى درك مىكند كه فهم و دانش خوب است اما از درك اين كه اين فهم و علم را در چه راهى به مصرف رساند عاجز است ؛ زيرا همواره در بشر عاطفهء برترى جويى حاكم است و همين عاطفه بر عقل و درك انسان پرده كشيده و فرمان مىدهد . اما مكتب وحى مىگويد : « قُل انظُرُوا ماذا فى السَّمواتِ وَ الأرْض » ؛ بگو با دقت در آسمان‌ها و زمين نگاه كنند تا چه مىبينند ؟ و يا « سَنُريهِمْ آياتِنا فِى الآفاقِ . . . » ؛ ما نشانه‌هاى قدرت و علم خود را در آفاق و در وجود خودشان نشان خواهيم داد تا دريابند كه خدا حقيقت ابدى است . . . . در كافى از امام موسى بن جعفر از جد بزرگوارش روايت شده كه رسول اكرم صلى الله عليه و آله در مسجد ديد اطراف كسى را گرفته‌اند . پرسيد : او كيست ؟ گفتند او علّامه و دانشمند بسيار بزرگى است . فرمود چرا او را دانشمند بزرگ مىدانيد ؟ جواب دادند : چون داناترين مردم به نسب‌ها و وقايع و تاريخ جاهليت عرب و شعراى جاهلى است . فرمود : اين علمى است كه دانستن آن يا ندانستن آن براى كسى نفع يا ضرر ندارد . سپس فرمود : بايد فكر و هوش را در اين سه قسمت صرف نمود : 1 . آيات محكم الهى كه سعادت دين و دنيا در آن است . يعنى فهميدن قرآن ، منفعت دارد و جهلش زيانى بزرگ است . 2 . واجباتى كه دانستن آنها موجب سعادت زندگى است . آن واجب وظايفى است در مقابل پروردگار و يا در مقابل

--> ( 1 ) . يعنى همهء كلوخ و سنگ و جمادات . ( 2 ) . اشاره به حديث نبوى صلى الله عليه و آله : القبرُ روضةٌ من رياضِ الجنّةِ او حفرةٌ مِن حُفَر النيران . ( 3 ) . مكتب خانه . ( 4 ) . امر حاضر از مصدر « تنيدن » .