اجتماع و بستگان و هم‌نوعان . 3 . سنت‌ها و قوانين اجتماعى در آيين مملكت دارى كه از رسول اكرم صلى الله عليه و آله و اوصياى معصومين عليهم السلام به يادگار مانده است . اما غير از اينها ديگر مهم نيست . خلاصه ، شكر نعمت فهم و حافظه و مواهب معنوى در به كار بردن و آموختن چنين علومى است كه در روايت پيشين بيان شد و نيز نعمت‌هاى ديگر از اعضا و جوارح و صرف آنها در چه مواردى ؟ مكتب وحى كه عين عدل است ( از ديدگاه نبوت نه از ديدگاه محدود بشر ) جزئيات موارد به كارگيرى آن را بيان كرده و مسلّماً هر كس كه توفيق عمل به آن ترتيب را يافت نعمت‌ها را در مورد خود به مصرف رسانده و سپاس‌گزار آن نعمت‌ها مىشود . پس شكر نعمت‌هايى كه خداى متعال به آن فرمان صادر كرده و به افزايش آن وعدهء حتمى داده ، در صرف كردن آنها به ترتيبى است كه مكتب وحى دستور داده و همان ، موجب مزيد نعمت است و به دست آوردن آن جزئيات در غير مكتب وحى ممكن نيست . چنانچه به آن ترتيب ، عمل نشد موجب كفران و بلاهاى اجتماعى است . همان‌طور كه خداوند در قرآن تهديد مىفرمايد : « وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً يَأْتِيها رِزْقُها رَغَداً مِنْ كُلِّ مَكانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذاقَها اللَّهُ لِباسَ الْجُوعِ وَالخَوْفِ بِما كانُوا يَصْنَعُونَ » ؛ « 1 » خداى متعال براى پندگيرى ، اهل يك آبادى را به عنوان مثل مىآورد كه در كمال آرامش و سكونت خاطر با روزى فراوان كه از همه سو به آنها مىرسيد در زندگىِ خوشى به سر مىبردند . سپس نعمت‌هاى الهى را كفران نمودند ( و آن را در مواردى كه مطابق دستورات الهى نبود به مصرف رساندند ) خدا هم در نتيجهء گناهان و كفران بر آن آبادى پوششى از گرسنگى و هراس چشانيد . پس يگانه راه سپاس‌گزارى نعمت‌ها در پيروى از مكتب وحى ، و تيره روزى و بدبختى در سركشى از آن است . پيروى از مكتب وحى است كه موجبات دلخوشى افراد جامعه را فراهم مىآورد و سركشىهاست كه انگيزهء بدبختىها مىباشد .

--> ( 1 ) . نحل ( 16 ) آيهء 112 .