و ذات انسان هم يا غير محدود ( چنان كه گفته شد ) و يا بسيار وسيع و همچون اقيانوسى بى ساحل و داراى امواجى تند مىباشد . از نظر نتيجه هم بسيار عجيب است ! در قدرت تحرك و جنبش روح همين بس كه در فاصله زمانى بسيار كوتاهى در سايه انقلاب و طوفانهاى روحى مىتواند مسيرى بسيار زياد راطى كند و از پائين‌ترين حدّ بدبختى به تكامل روحى عجيب برسد ، و بالعكس از اوج معنويت به پائين‌ترين حد سقوط نمايد . مهمترين سير در جهان ماده سير 300 هزار كيلومتر در ثانيه است . و از آن مهمتر سرعت شناخته نشده امواج نيروى جاذبه است كه در آنى خورشيد جاذبه خود را به دورترين سياره منظومه شمسى مىفرستد . ولى فكر ما در كمتر از آنى مىتواند از قلمرو زمين به كهكشانها رود . و البته « ز گفته تا به عمل صد هزار فرسنگ است » فكر ، ادراك است و سير روحى كه ما مىگوئيم تحرك است و عمل ، تغيير كمال و نقص ذاتى مىدهد . على عليه السلام كه مىفرموده است : دلها هم پشت و رو واقبال و ادبارى دارند ( نهج البلاغه ) منظور همان عروج و نزول و اوج و حيض روح است .