تحقيق نكته اوّل آن است كه انسان به ويژه مكتب‌هاى الهى به ويژه كامل‌ترين و برترين آنها يعنى اسلام انسان را به عمق وجود خويش متوجه مىسازد و در حقيقت راز وجود انسان را فاش مىكند كه : تو يكى نيستى اى خوش رفيق * بلكه گردونى و دريايى عميق آدمى فقط محدود به اين كالبد با احتياجات مادى نيست . اگر حقيقت وجود آدمى شكوفا شود بالاتر از افق زمان و مكان مىگردد . از همين معنا در قرآن كريم تعبير به « شرح صدر » ( باز شدن سينه آدمى ) شده كه مساوى با نورخدايى و يا رنگ خدايى گرفتن ( صبغة الله ) است . « 1 » در جايى ديگر مىفرمايد : « فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلإِسْلامِ وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَ نَّما يَصَّعَّدُ فِى السَّماءِ » ؛ « 2 » پس كسى را كه ذات متعال هدايتش را اراده نمود ، سينهء او را به اسلام باز مىكند و حقايق را دريافت مىكند و كسى را كه اراده گم راهى او را ( برحسب اختيار خود شخص ) نمود ، سينهء او را بسيار تنگ و در سختى قرار مىدهد . مثل اين كه در آسمان بالا مىرود . در آيهء اوّل شكافتن سينه را علت گرفتن نور خدا دانسته و در آيهء دوم هدايت را مرادف شكافتن سينه به اسلام دانسته و گم راهى را به تنگى روح ، به سان سينهء كسى كه بخواهد در آسمان بالا رود تعبير كرده است . « 3 »

--> ( 1 ) . زمر ، آيهء 22 . . ( 2 ) . انعام ، آيهء 125 . . ( 3 ) . در جمله « كَأَ نَّما يَصَّعَّدُ فِى السَّماءِ . . . » دقت شود كه قرآن كريم ضلالت را به پرواز در آسمان تشبيه مىكند كه انسان دچار تنگى نفس مىشود و اين مسئله با كشف اخير كه در فضا چون اكسيژن نيست تنفس هم ميسر نيست كاملًا مطابقت دارد ، يعنى هر قدر انسان بالا رود به همان مقدار به سختى و زحمت دچار مىشود و اين قبيل مسائل در قرآن زياد است كه با ترقى علوم پى در پى كشف مىشود . .