عقل بشر را مىتوان به پايهء ساختمانى تشبيه نمود كه ساختمان ، بدون آن ، قرارى ندارد . پايه نيز بدون ساختمان عرصه‌اى بيش نبوده و فايده‌اى بر او مترتب نيست . نيز مىتوان عقل را به چشم تشبيه نمود و مكتب وحى و نبوت را به شعاع نور . هرگز چشم ، بدون تابش و شعاع از خارج ، قدرت بينايى ندارد . چنان كه نور بدون چشم ثمره‌اى ندارد ، زيرا چشم نابينا جز گرمى از خورشيد احساس نمىكند . در قرآن كريم عقل به چراغ ، و مكتب وحى به روغنِ روشنايىده تشبيه شده است ؛ تا روغن چراغ نباشد چراغ روشن نمىگردد . مىتوان مكتب وحى را عقل منفصل ، و عقل را شرع متصل دانست كه هر دو مكمل يكديگر مىباشند و چه بسا در مواردى اتحاد دارند . چون نور وحى ، عقل خارجى است . بنابراين ، عقل آدمى بدون مدد وحى ، از درك مصالح و مضار خود عاجز است . تنها فايدهء مترتب بر عقل بشرى عبارت است از درك جهات كلى در به كار بردن نعمت‌ها . اما جزئيات را كه عمدهء كار است ، جز به نور وحى نمىتوان فهميد . عقل درك مىكند كه بايد در همه چيز ، واقع و حق آن را پذيرفت . مثلًا راست‌گويى خوب است و اجراى عدالت نيكوست و پاكدامنى و عفت خوب است اما جزئياتِ آن را چگونه مىتواند در يابد ؟ پاسخ اين مسئله در مكتب وحى است كه كليات و جزئيات را به تعليم الهى در مىيابد . مثلًا چگونه بايد به خدا و رسول صلى الله عليه و آله و ائمه عليهم السلام و چگونگى برزخ و آخرت اعتقاد داشت و جرئيات عدل در خوردن و آشاميدن چيست ؟ عقل