عز الدين حسينى زنجانى
47
حكمت فاطمى (تلخيص شرح خطبه حضرت زهرا ع) (فارسى)
فخر رازى در تفسير آيهء « وَ إِنْ تَعُدُّوا . . . » چنين مىگويد : هنگامى كه لقمه را به دهانت مىگذارى تأملى در آنچه از وسايل و مقدمات در به دست آمدن همان يك لقمه و قبل از آن به كار افتاده بنما . سپس به وسايل و مقدمات ديگر نظر افكن ، زيرا فراهم آمدن همان لقمه ممكن نيست مگر اين كه همهء آنچه ضرورت دارد ، آماده شود . مثلًا در مورد گندم كه از آن نان تهيه شده ، بايد فصول چهارگانه باشد و باد و باران به موقع بيايد و آن نيز ارتباط دارد به اين كه منظومهء شمسى و عوامل جوى در كمال نظم به حركات خود ادامه بدهند و آنگاه كه گندم فراهم شد بايد وسايل درو كردن و كوبيدن و آرد كردن ، از سنگ و يا آهن كه در دل كوههاست فراهم گردد . آن را نيز با وسايل آهنى ديگرى تهيه نمايند و آن منتهى به يك وسيلهء آهنى ديگر است كه بشر با زحمتهاى زياد آن را فراهم آورده به دست آورد . پس از فراهم شدن آهن بايد ابزار و ادوات ديگر فراهم گردد تا نانى را در آتش بپزند . تمام اينها مقدارى از نعمتهايى است كه قبل از به دست آوردن يك لقمه بايد فراهم شود . اما نعمتهايى كه بعد از به دست آوردن آن لقمه لازم است : جهاز هاضمه و گوارش سالم بايد باشد تا اشتها پديد آيد و آن را هم تا كسى به فن طبابت و وظايف الاعضاء وارد نباشد نمىتواند بفهمد كه چه نعمتهايى بايد باشد كه لقمهء نان يا غذاى ديگر جذب بدن شود و موجب ادامهء زندگى گردد . بدين ترتيب نمىتوان نعمتهاى خدا را شمارش كرد .