در بيابان خشك حركت نماييم ! ] و آنان به خود ستم نموده‌اند ؛ در نتيجه آنها را از بين برده و از آنها افسانه‌ها ساختيم . « 1 » ناتوانى از شمارش نعمت‌ها متن : جمَّ عن الإحصاء عددُها . شرح : فرازهاى قبلى از جهت كيفيت و چگونگى نعمت‌ها مانند ابتدايى ، عمومى و رسابودن آنها مورد نظر بود . در اين فراز به كميت آنها اشاره فرموده است . قرآن مىفرمايد : « وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لاتُحْصُوها » ؛ اگر بخواهيد نعمت‌هاى خدا را بشماريد نمىتوانيد . در روضهء كافى از امام سجاد عليه السلام روايت مىكند : هنگامى كه امام آيهء « وَ إِنْ تَعُدُّوا . . . » را قرائت مىفرمود ، در شرح آن اظهار مىكرد : منزه است خدايى كه قدرت شناسايى نعمت‌هاى خود را نصيب هيچ كس نكرد ؛ مگر اين مقدار كه بدانند قدرت شناسايى آن را ندارند . همان‌طور كه در هيچ كس قدرت شناسايى ذات مقدسش را بيش از آن قرار نداد كه بدانند ذات الهى قابل درك نيست و خداى متعال اين عجز و ناتوانى از درك نعمت‌ها را به عنوان سپاس‌گزارى نسبت به نعمت‌ها قبول فرمود ، چنان كه ناتوانى از معرفت ذاتش را ايمان و اعتقاد قرار داده زيرا خود مىدانست كه بشر را ياراى چنين معرفتى نيست و هرگز نمىتوان به كنه خدايى كه بالاتر از غايت و انجام است پى برد .

--> ( 1 ) . سبأ ، آيات 15 - 19 . .