تشكيل داده تا از مصالح مسلمانان پاسدارى نمايند . از بُعد فردى ، حج موجب اصلاح يعنى سبب رفع تكبر و خودبينى و پى بردن آدمى به كوچكى و ناچيزى خود و پيدايش حالت تسليم در برابر فرمان‌هاى الهى است . على عليه السلام در خطبهء قاصعه بر اين حقيقت تأكيد مىفرمايد : آيا نمىنگريد كه ذات اقدس الهى از زمان آدم ، پيشينيان را تا آيندگان با سنگ‌هايى كه نه ضرر مىتواند بزند و نه نفعى را عايد مىسازد و نه مىبيند و نه مىشنود امتحان كرد ؟ و آن‌جا را مركز قيام مردم قرار داد سپس آن را در سنگلاخ‌ترين و بىحاصل‌ترين نقطهء زمين و در تنگناى كوه‌هاى سخت و شن زار كه حركت در آن به دشوارى انجام مىگيرد و در منطقهء چشمه‌هاى سست‌جوش و آبادىهاى بىآب و علف كه چهارپايان در آن قادر به زندگى نيستند قرار داد . آن‌گاه آدم عليه السلام و فرزندان وى را فرمان داد كه آهنگ آن‌جا كنند و در اثر اين مسافرت‌ها به مركز اقتصادى و تجارى تبديل شد و هدف و مقصد مسافرت‌ها گرديد كه از صحراهاى بىآب و علف و نقاط بسيار دور و زمين‌هاى ناهموار و ميان كوه‌ها و جزاير آهنگ آن‌جا مىنمايند . تا مردم نشانه‌هاى خود را در سعى و طواف ، با ذلت به حركت درآورده و در اطراف خانه خدا تهليل « 1 » گويان با موهاى ژوليده و غبارآلود و جامه‌ها را پشت سر انداخته و موهاى اصلاح

--> ( 1 ) . تهليل : لااله الا اللّه گفتن . .