نشده و چهره‌هاى نابسامان بچرخند . با چنين عملى خدا آزمايش سختى نمود تا در انسان شايستگى نزول رحمتش پيدا شده و نيل به بهشت جاويدان فراهم گردد . « 1 » اما در بعد سياسى و فرهنگى : هشام بن حكم از امام صادق عليه السلام فلسفه حج را سؤال مىكند و امام عليه السلام در جواب به فلسفهء اجتماعى و سياسى و فرهنگى حج اشاره مىفرمايد هشام مىگويد : از امام پرسيدم : چرا خداى متعال مردم را به حج و طواف خانه خود فرمان داد ؟ فرمود : براى آن‌كه مسلمانان از شرق و غرب سرزمين اسلامى گرد هم آيند و بايكديگر طرح آشنايى بريزند و از اوضاع واحوال همديگر مطلع شده و يكديگر را يارى نمايند و با هم روابط اقتصادى و تجارى برقرار سازند و از محصولات همديگر آگاه باشند و ضمناً دارندگان وسايل نقليه سود ببرند . اگر بنا باشد كه اهل هر كشور در داد و ستد فقط به محدوده كشور خويش اكتفا نمايند و روابط اقتصادى با كشورهاى اسلامى ديگر برقرار نسازند مسلماً بنيان اقتصادى آنان متزلزل شده و از بين مىرود و شهرها در اثر انحطاط اقتصادى رو به ويرانى نهاده و سرمايه‌ها نابود مىگردد . اثر مهم فرهنگى و حياتى ديگرِ آن ، بازديد و شناخت آثار پيامبر عظيم‌الشأن اسلام صلى الله عليه و آله و يادآورى سرگذشت آن حضرت و شناخت

--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، صبحى صالح ، ص 292 . .