مىشود . اين دو قوه پيوسته در تنازع هستند ؛ قوهء فجور انسان را از انقياد به تقوا باز مىدارد . اما همين فجور مقدمهء خير و تكامل وى مىگردد ؛ زيرا همين جهت تضاد منشأ نيرو گرفتن عقل مىشود و كشش به اين جهان مادى عقل را وا مىدارد كه شگفتىهاى خلقت را روشن سازد و گرنه عقلى كه از عالم ملكوت است ، كجا مىتواند در عالم طبيعت و ماده ، اسما و حقايق را روشن سازد ؟ روايتى از امام عليه السلام نشان‌دهندهء لزوم دو بعد در كمال انسان است . سلّام بن مستنير به امام صادق عليه السلام گفت : يابن رسول الله ! هرگاه ما به شرف حضور مجلس شما مىرسيم و سخنان گيراى شما را مىشنويم كاملًا از علاقه و پيوند به دنيا و مال و اولاد دل مىكنيم . اما وقتى كه به خانهء خود برمى گرديم و كنار همسر و فرزندان خود قرار مىگيريم باز آن حالت عادى را پيدا مىكنيم . امام عليه السلام فرمود : اگر شما در همان حالتى كه از ملاقات ما حاصل شده باقى بمانيد ، فرشتگان با شما مصافحه مىكنند و به مقام فرشتگان مىرسيد . اما خواست خدا اين نيست . اگر شما در آن حال باقى بمانيد بىشك خداوند جمعيتى را مىآفريند كه آنان مرتكب گناه شوند و طلب آمرزش نمايند تا غرض نهايى از خلقت اين نشئهء عالم ، حاصل شود . « 1 » قرآن كريم مىفرمايد : « وَما خَلَقْتُ الجِنَّ وَالإِنْسَ إِلّا لِيَعْبُدُونِ » ؛ « 2 » جن و

--> ( 1 ) . وافى ، ج 1 . . ( 2 ) . ذاريات ، آيهء 56 . .