رباى جاهليت رباى جاهليت : رباى رايج در عصر جاهلى . رباى جاهليّت عبارت است از افزودن در حق ( دين ) در ازاى افزودن طرف ديگر به موعد اداى آن ، مانند آنكه كسى جنسى را نسيه بخرد و با رسيدن موعد پرداخت بهاى آن ، از فروشنده بخواهد در ازاى افزايش بهاى كالا ، زمان پرداخت آن را به تأخير بيندازد . 1 عنوان ياد شده در باب تجارت به كار رفته است . رباى جاهليت از مصاديق ربا و حرام است 2 ( - - - ) ربا ) . 1 . المبسوط 6 / 121 * 2 . جواهر الكلام 23 / 120 - 121 . رباى حلال رباى حلال : مال افزون بر مقدار قرض ، بدون شرط زيادى . منشأ كاربرد عنوان ياد شده در كلمات فقها روايتى از امام صادق عليه السّلام بدين مضمون است كه « ربا دو گونه است : حلال و حرام ( - - - ) ربا ) . رباى حلال ، آن است كه شخصى مالى به ديگرى قرض دهد به طمع اينكه قرض گيرنده بيشتر از مقدار قرض به او برگرداند ، بدون آنكه هنگام قرض چنين شرطى كرده باشد . دراين صورت ، اگر قرض گيرنده ، بيشتر از مقدار دريافتى به قرض دهنده برگرداند ، مقدار زيادى بر او حلال است ؛ هرچند از پاداش قرض الحسنه محروم خواهد شد . مقابل آن ، رباى حرام قرار دارد كه عبارت است از قرض دادن به شرط زيادى » 1 ( - - - ) قرض ) . عنوان ياد شده در باب تجارت به كار رفته است . قبول مقدار اضافه بر اصل قرض ، در صورتى كه شرط نشود ، جايز است ، هرچند كراهت دارد ؛ ليكن بر قرض گيرنده مستحب است هنگام بازگرداندن قرض ، مقدارى بر آن افزوده و به عنوان هديه به قرض دهنده بدهد . 2 1 . وسائل الشيعة 18 / 160 - 161 * 2 . مهذب الأحكام 21 / 64 - 65 . رباى فضل رباى فضل : معاملهء نقدى دو كالاىهمجنس با زيادى در يك طرف . از آن به مناسبت در باب تجارت سخن گفته‌اند .