را كه در جثّه همانند حيوانات ياد شده‌اند در حكم فوق ملحق به آنها كرده‌اند . « 2 » كفّارهء كشتن جوجهء كبوتر در حال احرام يك حَمَل ( - - ) حمل ) است . برخى ، قائل به تخيير بين پرداخت حمل و جدى شده‌اند . « 3 » جدّى جِدّى : مقابل شوخى . از آن در باب تجارت سخن گفته‌اند . از شرايط صحّت عقود ( - - ) عقد ) و ايقاعات ( - - ) ايقاع ) بلكه هر كلامى كه داراى حكم شرعى ؛ اعم از وضعى و تكليفى است ، قصد و ارادهء جدّى نسبت به مفاد آن است ؛ از اين رو ، بر عقد ، ايقاع و هر كلامى كه به شوخى از انسان صادر مىشود ، هيچ اثر شرعى مترتّب نمىشود ، مگر در مواردى استثنايى ، مانند دشنام دادن به خدا و استهزاى آيات الهى يا پيامبران و يا كتابهاى آسمانى ، كه موجب كفر دشنام دهنده و مسخره كننده مىشود ، هرچند از روى شوخى باشد . « 1 » چنان كه دروغ گفتن نيز هرچند به شوخى ، حرام است . مراد از دروغ شوخى ، خبر دادن بر خلاف واقع از روى شوخى است . بنابر اين ، چنانچه به صورت اخبار ، از روى شوخى حرفى بزند ، بدون آنكه قصد حكايت و اخبار داشته باشد ، حرام نيست . « 2 » اگر جدّى يا شوخى بودن كلام صادر از انسان عاقل هوشيار مشكوك باشد ، مقتضاى اصل عقلايى جدّى بودن آن است ؛ از اين رو ، گوينده به گفتهء خود ملزم مىشود ؛ مگر آنكه اصلى ديگر حاكم بر آن باشد ، مانند اينكه كسى دشنامى به ديگرى بدهد و شوخى يا جدّى بودن آن معلوم نباشد . در اين صورت ، بر اساس اصل صحّتِ جارى در گفتار و رفتار مسلمان ( - - ) قاعدهء صحّت ) چنين سخنى حمل بر شوخى مىشود . « 3 » ( - - ) شوخى )

--> ( 2 ) جواهر الكلام 20 / 243 - 244 . ( 3 ) الحدائق الناضرة 15 / 222 - 223 ؛ مفاتيح الشرائع 1 / 324 ؛ مستند الشيعة 13 / 175 . 1 تحرير الاحكام 5 / 396 ؛ القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 6 / 151 ؛ مهذّب الاحكام 16 / 98 . 2 منهاج الصالحين ( سيدمحسن حكيم ) 2 / 15 * 3 تحرير المجلّة 1 قسم 1 / 42 ؛ مهذّب الاحكام 16 / 98 .