مُحرم در مقام وعده بگويد : « واللَّه اين كار را بايد انجام دهم » گفتن چنين جمله‌اى - كه متصف به صدق و كذب نمىشود - در حال احرام ، حرام نيست . « 2 » ستايش كردن از كسى كه استحقاق آن را ندارد ، چنانچه با جملهء خبرى باشد حرام است ؛ زيرا مصداق دروغ است . اما اگر با جملهء انشايى باشد به تصريح برخى ، حرام نيست ، مگر آنكه عنوان حرام ديگرى بر آن صادق باشد ، مانند ستايش كردن از كسى كه بيزارى جستن از او واجب است . « 3 » ( - - ) انشاء ) ، جملهء خبرى جملهء خبرى : مقابل جملهء انشايى . در معنا و مفاد ( موضوعٌ له ) جملهء خبرى اختلاف است . مشهور ، جملهء خبرى را جمله‌اى دانسته‌اند كه براى دلالت بر ثبوت يا عدم ثبوت نسبت بين دو چيز در واقع وضع شده باشد ، كه در صورت مطابقت نسبت كلامى با واقع ، جمله متصف به صدق و در صورت عدم مطابقت ، متصف به كذب مىشود . برخى ، تعريف مشهور را نپذيرفته و گفته‌اند : جملهء خبرى براى دلالت بر قصد حكايت و اخبار از ثبوت نسبت يا عدم ثبوت آن در واقع وضع شده است ، نه براى دلالت بر ثبوت يا عدم ثبوت نسبت بين دو چيز در واقع . بنابر اين تعريف ، جملهء خبرى - به لحاظ دلالت وضعى خود - متصف به صدق يا كذب نمىشود ؛ چرا كه در اين صورت ، مفاد جملهء خبرى همچون جملهء انشايى ( - - ) جملهء انشايى ) ابراز امرى نفسانى ( قصد حكايت ) است ؛ هرچند در متعلّق ابراز با يكديگر تفاوت دارند . در جملهء خبرى اگر متعلّق حكايت ( محكىٌ عنه ) مطابق با واقع باشد ، متعلّق و به تبع آن جمله متصف به صدق ، و اگر مطابق نباشد ، متصف به كذب مىشود . « 1 » عنوان ياد شده در اصول فقه به كار رفته است . كاربرد جملهء خبرى در مقام بيان حكم شرعى مانند « . . . تَغتَسِل ، تُعيدُ الصَّلاةَ ، يَتَوَضَّأ ، إذا حالَ الحَولُ اخرَجَ زكاتَه » بدون شك به معناى اخبار از وقوع فعل توسط

--> ( 2 ) المعتمد فى شرح المناسك 2 / 166 . ( 3 ) مصباح الفقاهة 1 / 425 - 426 . 1 محاضرات فى اصول الفقه 1 / 95 - 98 .