السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

116

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

مكلّف نيست ؛ بلكه مراد طلب فعل و بر انگيختن مكلّف بر انجام دادن عمل است ؛ ليكن بحث و اختلاف در اين است كه آيا كاربرد جملهء خبرى در معناى طلب مجازى است يا حقيقى ؟ و نيز بنابر قول دوم آيا استعمال آن در معناى حقيقى ( خبر دادن ) با غرض بعث و طلب است يا با غرض و داعى اعلام و اخبار به تحقق فعل از مكلّف ، به لحاظ تحقق مقتضى و علت آن ( اراده و طلب از جانب مولا ) ؛ بدين معنا كه مولا چون از مكلّف وقوع فعل را مىخواهد و خواست و ارادهء او علّت صدور فعل از مكلّف مىباشد - هرچند به لحاظ حكم عقل به وجوب اطاعت و امتثال مولا - معلول ( عمل ) را در خارج - به سبب تحقق علّت آن - محقق مىبيند و خبر به وقوع آن از سوى مكلّف مىدهد . در اينكه جملهء خبرى به كار رفته در مقام انشاء طلب و بعث ( - - ) انشاء ) ، همانند جملهء انشايى ( صيغهء امر و نهى ) - بنابر قول به ظهور آن در وجوب و حرمت - ظهور در وجوب و حرمت دارد يا نه ، اختلاف است . برخى گفته‌اند : ظهور جملهء خبرى در وجوب يا حرمت ، بيشتر و شديدتر از جملهء انشايى است ؛ زيرا حقيقت جملهء خبرى اخبار از تحقق فعل به ادعاى حتميّت وقوع امتثال آن از مكلّف است . « 2 » در مقابل ، برخى جملهء خبرى را ظاهر در وجوب يا حرمت ندانسته‌اند . « 3 » جنّ جِنّ : از موجودات نامرئى ، مقابل انسان . جنّيان موجوداتى پوشيده از ديد آدميان‌اند . اين نوع از آفريده‌هاى الهى به تصريح قرآن كريم « 1 » از لهيب خالص آتش ( زبانه و شعلهء غير آميخته به دود ) آفريده شده‌اند . در ميان جنّيان نيز همچون آدميان جنس نر و ماده و نيز توالد و تناسل و حيات و مرگ وجود دارد ؛ چنان كه به تصريح قرآن كريم ، « 2 » جنّيان همچون آدميان مكلّف به شريعت

--> ( 2 ) الحدائق الناضرة 1 / 479 - 480 ؛ رياض المسائل 4 / 37 ؛ غنائم الايّام 1 / 191 ؛ نهاية الافكار 1 / 180 - 181 ؛ اصول الفقه 1 / 114 ؛ زبدة الاصول 1 / 257 . ( 3 ) جامع المقاصد 1 / 92 ؛ المناهل / 681 ؛ مستند الشيعة 2 / 217 و 3 / 167 ؛ الرسائل الاحمدية 1 / 286 . 1 الرحمن / 15 . 2 ذاريات / 56 .