السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
69
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
بخت آزمايى بختآزمايى : نوعى دادوستد . عنوان ياد شده از عناوين جديد است كه در بخش مسائل مستحدثه از آن بحث شده است . انواع : معاملهء بخت آزمايى به صورتهاى ذيل ، امكانپذير است : 1 . گروهى از مردم به انگيزهء دستيابى به مالى معيّن ، مبلغى مشخّص را در قبال برگهاى ( بليط بخت آزمايى ) كه شركت يا مؤسسهاى عرضه مىكند ، مىپردازند . شركت متعهّد مىشود كه ميان خريداران اوراق ، قرعهكشى كند . قرعه به نام هر فردى كه اصابت كرد مبلغ تعيين شده به عنوان جايزه به وى پرداخت مىگردد . متداول دادوستد بختآزمايى اين نوع است . « 1 » 2 . دادن پول به انگيزهء برنده شدن در قرعهكشى بدون خريد و فروش برگه . برگه تنها به عنوان سند و وثيقه براى اثبات مشاركت به شخص داده مىشود . 3 . عرضهء برگهها به عنوان جمعآورى اعانه و كمك به امور خيريه مانند ساختن بيمارستان و دادن جايزه به گيرندگان اوراق بهطور رايگان به منظور تشويق در مشاركت مردمى . 4 . دادن پول به عنوان قرض ؛ بدين معنا كه شخص ، مبلغ پرداختى در قبال اوراق را به شركت قرض مىدهد و شركت متعهّد مىگردد علاوه بر بازپرداخت مبلغ دريافتى ، با انجام دادن قرعهكشى در صورت اصابت قرعه به نام او مبلغى را به عنوان جايزه به وى بپردازد . 5 . پول پرداختى از سوى شركت كنندگان ، عنوان رهن و گروگذارى را در ميان آنان دارد با اين انگيزه كه فرد برنده با قرعهكشى مالك پول گردد . در اين فرض پيش از قرعهكشى ، كسى مالك همه يا بعض اموال گرو گذاشته شده - غير از مال خود كه به گرو گذارده - نيست و برگهها تنها وثيقه و سند براى اثبات مشاركت در مسابقه است . احكام : خريد و فروش اوراق بخت آزمايى از آن جهت كه ارزش مالى ندارند بدون انگيزه ، كارى سفيهانه به شمار مىرود و باطل است . « 2 » خريدن
--> ( 1 ) . لغتنامه دهخدا ؛ مبسوط در ترمينولوژى حقوق 2 / 817 ؛ توضيح المسائل مراجع 2 / 654 م 2867 ( 2 ) . كلمة التقوى 4 / 479 - 481