آنها به انگيزهء دستيابى به مال تعيين شده از طريق قرعه‌كشى ، بلكه دادن پول بدان انگيزه بدون آنكه دادوستدى در كار باشد و نيز به عنوان رهن و گروگذارى ( صورت پنجم ) حرام است ؛ زيرا اين شكل قرعه‌كشى نوعى قمار ( - - ) قمار ) محسوب مىشود . « 3 » برخى گفته‌اند : اگر خريداران برگه‌ها ، پول را تمليك شركت عرضه‌كننده نمايند به شرط آنكه شركت ، ميان خريداران قرعه‌كشى كند و به برنده ، مبلغ معيّنى بپردازد ، به‌گونه‌اى كه شرط قرعه‌كشى ، زائد بر تمليك باشد - نه اينكه حصول تمليك مشروط به آن باشد - جايز است ؛ خواه پول پرداختى به شركت به عنوان هبه باشد ، ليكن مشروط به قرعه‌كشى توسط شركت و برگه به عنوان سند و وثيقه ، و يا پول در قبال برگه پرداخت گردد و معامله مشروط به قرعه‌كشى باشد . « 4 » در فرض حرمت و بطلان بخت‌آزمايى ، شركت ، مالك پول دريافتى از مردم نمىشود و هرگونه تصرّف وى در آن ، حرام و ضمان‌آور است ؛ ليكن نسبت به حلّيت يا حرمت گرفتن جايزه براى كسى كه قرعه به نام وى اصابت كرده اختلاف است . برخى در هر صورت حكم به حرمت كرده‌اند . « 5 » برخى گفته‌اند : اگر شركت ، دولتى باشد مال دريافتى به عنوان جايزه حكم مجهول المالك ( - - ) مجهول المالك ) دارد و هرگونه تصرّف در آن منوط به اذن حاكم شرع است و اگر خصوصى باشد جواز تصرّف منوط به رضايت صاحبان مال است ( حتّى با فرض علم آنان به عدم مالكيت شرعى برنده ) . در غير اين‌صورت ، تصرّف ، حرام و ضمان‌آور است . « 6 » نوع سوم از انواع ياد شدهء بخت‌آزمايى ، مشروع و جايز و دريافت جايزه براى برنده - در صورتى كه شركت از اموال خود يا اموال مردم با رضايت آنان پرداخت كند - جايز است . برخى نسبت به دريافت جايزه در اين صورت نيز اشكال كرده‌اند . صورت چهارم ، مصداق روشن قرض ربوى ( - - ) قرض ربوى ) و حرام است « 7 » ( - - ) ربا ) .

--> ( 3 ) . تحرير الوسيلة 2 / 619 - 620 ؛ منهاج الصالحين ( خوئى ) 1 / 432 ؛ المسائل المستحدثة / 81 ؛ منهاج الصالحين ( سيد محمد سعيد حكيم ) 2 / 15 ( 4 ) . منهاج الصالحين ( سيد محمد سعيد حكيم ) 2 / 15 ( 5 ) . تحرير الوسيلة 2 / 620 ( 6 ) . منهاج الصالحين ( خوئى ) 1 / 432 ؛ منهاج الصالحين ( سيستانى ) 1 / 467 - 468 ( 7 ) . تحرير الوسيلة 2 / 620 ؛ منهاج الصالحين ( خوئى ) 1 / 433 ؛ المسائل المستحدثة / 83 - 84 .