السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
52
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
اطّلاعات مختصر پيرامون يك واژه به لحاظ معنا و كاربرد آن در يك علم خاص بخواهد ، به فرهنگ مراجعه مىكند و اگر دربارهء همان واژه يا موضوع ، اطّلاعاتى فراتر از اين بخواهد ، به دائرة المعارف مراجعه مىكند . 7 . فرهنگ فقه 1 - 7 . تعريف فرهنگ فقه ، فرهنگى تخصصى و با نظم الفبايى است كه در آن ، عناوين فقهى به همراه معنا و توضيحات لازم و مستند گرد آمده است . شناخت فرهنگ فقه ، در گرو بيان نكتههايى چند است كه در اين تعريف نهفته است : 1 - 1 - 7 . عناوين فقهى عناوين فقهى ، واژگانىاند كه در فقه كاربرد دارند ؛ خواه از اصطلاحات فقهى ( واژگانى كه در فقه معنايى خاص يافتهاند ) باشند يا نباشند . از اين رو ، عناوين فقهى ، اعم از اصطلاحات فقهىاند . عناوين فقهىاى كه مدخل فرهنگ فقه هستند ، عبارتند از : يك - موضوع حكم : عنوانى كه در يك مسألهء فقهى موضوع قرار مىگيرد و حكم شرعى اعم از تكليفى و وضعى به آن نسبت داده مىشود . براى مثال ، در مسألههاى « نماز خواندن واجب است » و « آب ، پاك است » ، نماز و آب موضوعاند ، با اين تفاوت كه نماز اصطلاح فقهى است . بيشتر مدخلهاى فرهنگ فقه ، موضوع فقهىاند . دو - متعلّق موضوع : عنوانى كه به صورت وصف يا قيد ، دائرهء موضوع فقهى را محدود و مشخص مىكند . براى مثال ، در مسألههاى « آب مضاف ، با ملاقات نجاست نجس مىشود » ، « جنگ كردن در ماههاى حرام ، حرام است » و « وقوف از ظهر تا غروب روز عرفه در عرفات واجب است ، عناوين مضاف ، ماههاى حرام ، روز عرفه و عرفات متعلّق موضوعاند ، با اين تفاوت كه مضاف ، وصف ، ماههاى حرام و روز عرفه ، قيد زمانى و عرفات ، قيد مكانى است .