السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

53

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

سه - حكم : عنوانى كه در يك مسألهء فقهى ، محمول قرار مىگيرد . در مثال « نماز خواندن واجب است » وجوب و در مثال « آب ، پاك است » ، پاك بودن حكم مىباشند ؛ با اين تفاوت كه وجوب ، حكم تكليفى است و پاك بودن حكم وضعى است . تمامى احكام تكليفى و وضعى و نيز قواعد فقهى مانند قاعدهء يد ، قاعدهء اتلاف و قاعدهء ضمان كه احكامى كلّىاند و در همه يا بسيارى از ابواب فقهى كاربرد دارند ، بخش معتنابهى از مدخل‌هاى فرهنگ فقه را تشكيل مىدهند . چهار - دليل حكم : عنوانى كه مستند معتبر اثبات يك حكم فقهى براى يك موضوع فقهى است . كتاب ، سنّت ، اجماع ، عقل و اصول عملى از جملهء ادلّه و مبانى كلّى احكام‌اند . هر يك از اين عناوين كلّى ، عناوين جزئىترى دارند كه به عنوان دليل حكم ، در فرهنگ فقه مدخل قرار مىگيرند . عناوينى مانند نصّ ، ظاهر ، خبر متواتر ، خبر واحد ، اجماع منقول ، اجماع محصّل ، مستقلّات عقلى ، استصحاب ، برائت ، تخيير و احتياط از آن جمله‌اند . 2 - 1 - 7 . شناسه شناسه ، تعريفى كوتاه با عبارتى غالبا بدون فعل است كه در برابر هر يك از عناوين و مدخل‌ها مىآيد . در شناسه تنها ، معناى كاربردى در فقه بيان مىشود كه ممكن است اصطلاحى يا لغوى باشد . اگر مدخلى بيش از يك معناى كاربردى در فقه داشته باشد ، جملگى در شناسه ذكر مىگردند . براى مثال ، مدخل « استحلال » داراى سه معنا است كه بدين صورت ذكر مىشوند : استحلال : حلال شمردن / حلال كردن / حلاليّت طلبيدن . 3 - 1 - 7 . توضيحات لازم توضيحات لازمى كه در ذيل مدخل و شناسه به عنوان بدنهء مقاله مىآيد ، چند چيز است : يك - تكميل كنندهء شناسه : اگر مدخلى به توضيحى بيش از شناسه نياز داشته باشد ، و يا تفاوت‌هايى با واژگان و اصطلاحات نزديك به آن داشته باشد ، در نخستين بند مقاله بيان خواهد شد . همچنين اگر مدخلى به معناى خاص فقهى ( اصطلاح فقهى ) در آيه يا روايتى آمده باشد ، در اين بند به آن آيه يا روايت اشاره مىشود .