السيد حامد النقوي (مترجم: محبوب القلوب)
804
خلاصهء عبقات الانوار (حديث أنا مدينة العلم) (فارسى)
دهلوى در « اللمعات فى شرح المشكاة » تصريح كرده است كه ترمذى گفت : اين حديث حسن است . و اين مطلب را گفتهى ترمذى دربارهى حديث « أنا دارالحكمة » كه حسن است تأييد مىكند - و آن را مؤيّد حديث « أنا مدينةالعلم » دانسته همانگونه كه محبّ طبرى در « ذخائر العقبى » و « الرّياض النضره » به آن تصريح كرده است . نيز همانطور كه بعضى از مفسّرين طعن دربارهى حديث « أنا مدينةالعلم » را به ترمذى نسبت دادهاند ، طعن دربارهى حديث « أنا دارالحكمة » را نيز به او نسبت دادهاند ، كه در گذشته در ردّ سخن نووى به تفصيل آورده شد . علاوه بر اين ، بسيارى از پژوهشگران اهل سنّت هر دو حديث را با هم از ترمذى نقل مىكنند ، و از ظاهر عبارتهايشان بر مىآيد كه ترمذى آن دو را در « الصحيح » خود بدون هر تغييرى نقل كرده است ، كه اين مطلب پوشيده نيست ؛ با توجّه به آنچه پيشتر آورديم در اثبات نقل ترمذى از حديث « مدينةالعلم » و نيز اثبات نقل او از حديث « دارالحكمة » ، با بهرهگيرى از گفتههاى بزرگان قوم كه بر آن دلالت دارد . و شايسته است بر شما كه تأمّل كنيد در آنچه « ابنحجر مكّى » در « الصواعق » و عيدروس يمنى در « العقد النبوى » و « صبان مصرى » در « إسعاف الرّاغبين » آوردهاند ، كه عبارتهاى اين بزرگان براى مقصود و مطلوب صريحتر و واضحتر است . و به طور كلى ، نسبت دادن طعن به ترمذى دربارهى حديث « أنا مدينة العلم » از جانب سمهودى دروغى آشكار مىباشد ، و شايد كه اين گفته را بدون مراجعه به « جامع الترمذى » آورده باشد ، و اگر به نسخهى صحيح و حتّى نسخهى تحريف شدهى آن مراجعه كرده بود ، چنين نسبتى به ترمذى نمىداد ، چون كارى كه تحريف كنندگان انجام دادهاند ، حذف حديث « أنا مدينة العلم » و باقى گذاردن حديث « أنا دارالحكمة » با افزودن كلمه « منكر » به آن است و هيچ نسخه صحيح و يا تحريف شدهاى نيافتهايم كه حديث « أنا مدينةالعلم » را با لغت « منكر » آورده باشد ، و هر كس چنين ادّعا كند ، بيان او آن بر عهدهى خود او است . امّا نسبت دادن اين گفته كه « منكر است » به بخارى نيز باطل مىباشد ، چون