نمىماند . » « 1 » ابن‌حجر مكّى : « بعضى كه نسبت به شيعه پژوهشى ندارند ، احتجاج كرده‌اند كه « على » اسم فاعل از علوّ است ، يعنى « درش بلند مرتبه است » ، و براى احدى قابل دسترسى نيست . و آن شبيه‌تر به كار بىپايه‌اى است به ويژه در روايتى كه ابن‌عبدالبر در استيعابش روايت كرده است : من شهر دانشم و على در آن است ، پس هر كس دانش را خواهد ، بايد از درش درآيد ، چون با دقّت نظر در اين روايت ترديدى در باطل‌بودن آن راى باقى نمىماند ، پس با اين مطلب از آن بهره ببر . » « 2 » مناوى : « آنكه گمان برد كه مراد از كلمه « علىّ » در عبارت : « و علىّ بابها » مرتفع و از ريشه علوّ است ، براى خواسته‌ى فاسدش نيرنگ زده به آن‌چه برايش بهره و فربهى و نيازى برنياورده است . » « 3 » محمّدبن اسماعيل بن‌صلاح امير در « الروضةالنديّة » : « و امّا آن‌چه درباره‌ى فرموده‌اش صلى الله عليه و آله و سلم « و علىٌ بابُها » گفته شده است كه « على » در اين‌جا صفت مشبّهه به فعل است ، يعنى درش براى خواستاران دسترسى به آن بلند است ، و از دستان خواستارانش بالاتر است ، پس سخنى از رديف سخن باطنىها است كه گوش‌ها آن را پذيرا نيست . نخست اين كه : چون اين بر خلاف چيزى است كه همه‌ى مردم از آن حديث فهميده‌اند . دوم اين‌كه : چون منافات دارد با فرمايش ايشان صلى الله عليه و آله و سلم : همراه با دين حنيفيت آسان و سهل برگزيده شده‌ام . و دانش‌هاى ايشان صلى الله عليه و آله و سلم دانش‌هاى با الفاظى واضح و با دلالت‌هاى آشكارى است كه مردم بيابان هم آن را فهميدند . و امّا سوم : چون در پى اطّلاع دادن به اينكه درِ دانش‌هايش صلى الله عليه و آله و سلم بلند و مرتفع است ، سودى وجود ندارد ، جز دوركردن دانش و ناهمواركردن راهش و بستن درش . و دانسته شده است كه ايشان صلى الله عليه و آله و سلم در اين مطلب سختگيرى نفرموده است . و از روش ايشان صلى الله عليه و آله و سلم ناهمواركردن مسيرهاى دانش به ويژه دانش‌هاى نبوى نبوده است . پس

--> ( 1 ) . زين‌الفتى - دست‌نويس است . ( 2 ) . المنح المكيّة في شرح القصيدة الهمزية . ( 3 ) . فيض‌القدير 3 / 46 . و نگاه كنيد به التيسير 1 / 377 .