اين مطلب به زودى از سخن خطيب بغدادى و گنجى روشن و آشكار خواهد شد ؛ ان‌شاءاللَّه . شرح حال او را در جلد « حديث طير » به تفصيل آورديم . 8 - روايت ترمذى ترمذى حديث را در صحيحش روايت كرده ؛ همان‌گونه كه در « جامع‌الأصول » آمده است ؛ آنجا كه گويد : « على : رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : أنا مدينة العلم و علىّ بابها . ترمذى آن را روايت كرده است . » « 1 » و در « مطالب السؤول » آمده است : « همواره او - يعنى على عليه السلام - در كنار رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بود و خداوند دانش او را افزون مىكرد تا اينكه رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و سلم - آن‌گونه كه ترمذى با سندش از او نقل مىكند - فرمود : أنا مدينة العلم و علىّ بابها . » « 2 » و در همين كتاب ، در شواهد دانش آن حضرت عليه السلام آمده است : « از آن جمله روايتى است كه امام ترمذى در صحيحش با سند خود روايت كرده است - كه پيشتر ذكر آن در استشهاد به اين صفت اميرالمؤمنين عليه السلام آمد كه او انزع بطين است كه رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « أنا مدينة العلم و علىّ بابها . » « 3 » سيوطى گويد : « ترمذى و حاكم از على روايت كرده‌اند كه گفت : رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : أنا مدينة العلم و علىّ بابها . حق اين است كه اين حديثى حسن است . » « 4 » و در كتاب « السيرة الشامية » در نام‌هاى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم آمده است : « شهر دانش ، ترمذى و ديگران مرفوعاً روايت كرده‌اند : أنا مدينة العلم و علىّ بابها . حق اين است كه گفته شود حديثى حسن است . » ابن‌تيميّه در كتاب « المنهاج » و ابن‌روزبهان در كتاب « الباطل » اعتراف كرده‌اند كه ترمذى حديث مدينة العلم را در صحيحش روايت كرده است و اين امر به زودى

--> ( 1 ) . جامع الأصول 9 / 473 . ( 2 ) . مطالب السؤول / 35 . ( 3 ) . همان / 61 . ( 4 ) . تاريخ الخلفاء / 170 .