حاصل شود ، نفاق خواهد بود و نفاق پايين‌ترين مرتبه است . خداوند متعال مىفرمايد : « إنَّ الْمُنافِقينَ فِي الدرك الأسفل مِن النّار » يا تقليد خواهد بود و تقليد ناپسند است . پس ثابت شد كه تسبيح و تقديس آن‌ها ، تنها به بركت علم موجب افتخار شد . » « 1 » و در تفسير « و إذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدوا لِآدم . . . » گويد : « بدان كه اين چهارمين نعمت از نعمت‌هاى همگانى براى همه‌ى بشر است . و آن اينكه خداوند سبحان و متعال پدرمان را مسجود فرشتگان قرار داد ؛ چون نخست آدم را به خلافت مخصوص كرد ، دوم او را به دانش بسيار تخصيص داد ، سپس در دانش‌ها به بلوغ رسيد تا آن كه فرشتگان از رسيدن به آن درجه از دانش ناتوان شدند ، و آن‌گاه ذكر كرد كه او مسجود فرشتگان قرار گرفته است . » « 2 » و به همين گونه ، نيشابورى در تفسير « غرائب القرآن » و بيضاوى در تفسيرش ( 140 ) و خطيب شربينى در « السراج المنير 1 / 48 » و ديگرانى از مفسّرين مشهور در تفسير اين آيه‌هابيان كرده‌اند . مشابهت ميان حضرت على و حضرت آدم عليهما السلام از لطائف اين مقام ، اين است كه عاصمى - در اثبات مشابهت ميان حضرت اميرالمؤمنين و حضرت آدم عليهما السلام در دانش و حكمت ، گفته : همان‌گونه كه آدم بر تمام فرشتگان به دانش برترى يافت كه بهترين خصلت‌هاست ، هم‌چنين سرور ما اميرالمؤمنين عليه السلام بر تمام امّت به دانش و حكمت برترى يافت به جز خلفاى پيشين . امّا او با استدلالش بر اين مطلب به حديث‌هاى « يا على مُلِئْتَ علماً وَ حِكْمَةً » و « أنا مدينةُ الْعِلم وَ علىٌ بابُها » ناخودآگاه استثنايى را كه براى خلفاى سه‌گانه قائل شده بود ، باطل كرده و استدلال اهل حق را بر افضليّت امام عليه السلام از همه آفريدگان ، جز برادر و صنو خود ، رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و سلم - از راه اعلميّت با حديث « أنا مدينةٌ الْعِلم و عَلىٌ بابُها »

--> ( 1 ) . تفسير رازى 1 / 199 . ( 2 ) . همان / 211 .