41 - روايت عاصمى اين حديث را در كتاب « زين الفتى في تفسير سورة هل أتى » چنين روايت مىكند : « ذكر شباهت‌هاى پدرمان ، آدم عليه السلام ؛ آدم عليه السلام در ده مورد با مرتضى عليه السلام شباهت داشت ، اول : در آفرينش و طينت ، دوم : در درنگ و طول زمان ، سوم : در هم‌نشين و همسر ، چهارم : در ازدواج و خلعت ، پنجم : در دانش و حكمت ، ششم : در خردمندى و زيركى ، هفتم : در فرمان و خلافت ، هشتم : در دشمنان و مخالفت ، نهم : در مرگ ، وصيّت و دهم : در فرزندان و خاندان . » گويد : « امّا شباهت در علم و حكمت ، خداوند متعال در مورد آدم عليه السلام فرمود : « تمام اسماء را به آدم آموخت » « 1 » . پس با دانش برترى داد بندگانى را كه از فرمان خداوند سرپيچى نمىكنند و آن‌چه را امر مىشوند ، انجام مىدهند ؛ از اين‌رو شايستگى سجده‌كردن براى او يافت . همان‌گونه كه دانش نادانى و دانشمند نادان نمىگردد ، هم‌چنين آدم كه با دانش برترى داده شده بود ، زيردست قرار نگرفت و اين‌چنين است حال كسى كه با دانش برترى يافته است . امّا كسى كه با عبادت برترى يافته ممكن است كه زير دست قرار گيرد ، چون ممكن است عابد از درجه‌ى عبادت سقوط كند ؛ اگر آن را رها كند و از آن رو برگرداند يا در بندگى از روى غفلت و چشم‌پوشى سستى كند كه در اين صورت فضل او فرو مىريزد و لذا گفته شده است : ( عالم ) با دانش برترى مىيابد و بر او برترى نمىيابند و به ديدار دانشمند مىروند و او به ديدار كسى نمىرود و از اين بابت واجب است كه خداوند به علم و عالم توصيف شود و نادرست است توصيف او به عبادت و عابد و لذا بر پيامبرش صلى الله عليه و آله و سلم منّت نهاد و فرمود : « و آن‌چه نمىدانستى به تو آموخت و بخشش خداوند بر تو بسيار بزرگ بود » « 2 » . پس بخشش دانش به او را بسيار بزرگ داشت ، در مقابل ديگر فضيلت‌هايى كه به او عطا فرمود از خصلت‌ها و اخلاق و آن‌چه كه از

--> ( 1 ) . بقره / 31 ؛ « و عَلَّمَ آدم الأسماء كلّها » . ( 2 ) . نساء / 113 ؛ « و علّمك ما لم تكن تعلّم و كان فضل اللَّه عليك عظيماً » .